Mantra 8
Sukta 1.46
Rishi: Kaṇva
Devata: Aśvins (with Soma as participatory power)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
अरित्रं वां दिवस्पृथु तीर्थे सिन्धूनां रथः । धिया युयुज्र इन्दवः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒रित्रं॑ वां दि॒वस्पृ॒थु ती॒र्थे सिन्धू॑नां॒ रथ॑: । धि॒या यु॑युज्र॒ इन्द॑वः ॥
Transliteration
arítraṁ vām divás pṛthú tī́rthe síndhūnāṁ ráthaḥ | dhiyā́ yuyujré índavaḥ ||
Translation
Your oar is broad as heaven; at the ford of the rivers stands your chariot. By the illumined thought the Soma-drops have yoked themselves—so may our inner currents find the right crossing and join to the divine movement.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒रित्र॑म् । वा॒म् । दि॒वः । पृ॒थु । ती॒र्थे । सिन्धू॑नाम् । रथः॑ । धि॒या । यु॒यु॒ज्रे॒ । इन्द॑वः ॥अरित्रम् । वाम् । दिवः । पृथु । तीर्थे । सिन्धूनाम् । रथः । धिया । युयुज्रे । इन्दवः ॥aritram | vām | divaḥ | pṛthu | tīrthe | sindhūnām | rathaḥ | dhiyā | yuyujre | indavaḥ
Word by Word
अ॒रित्रम्oar; paddle (as an implement)
अ॒रित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootअ॒रित्र (प्रातिपदिक; √ऋ (गत्यर्थ) / √अर् (गत्यर्थ) से व्युत्पन्न ‘चलाने/खेने का साधन’)
वाम्of you two / for you two
वाम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दिवःof heaven; of the sky
दिवः:
Apādāna
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक ‘द्यौ/दिव्’)
पृथुbroad; wide
पृथु:
Karma
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
तीर्थेat the ford; at the crossing-place
तीर्थे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
सिन्धूनाम्of the rivers
सिन्धूनाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
रथःchariot
रथः:
Kartā
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
धियाwith thought; by insight
धिया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
युयुज्रेthey have yoked; they yoked
युयुज्रे:
Kriyā
TypeVerb
Root√युज् (युजँ समाधौ/योजने)
इन्दवःdrops (of Soma); Soma-juices
इन्दवः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)