Mantra 13
Sukta 1.46
Rishi: Kaṇva
Devata: Aśvinau (as śambhū: bringers of well-being)
Chandas: Trishtubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
वावसाना विवस्वति सोमस्य पीत्या गिरा । मनुष्वच्छम्भू आ गतम् ॥
Samhita Patha (IAST)
वा॒व॒सा॒ना वि॒वस्व॑ति॒ सोम॑स्य पी॒त्या गि॒रा । म॒नु॒ष्वच्छ॑म्भू॒ आ ग॑तम् ॥
Transliteration
vāvasānā́ vivásvati sómasya pītyā́ girā́ | manuṣvác chambhū́ ā́ gátam ||
Translation
Shining forth in the radiant one (the luminous consciousness), by the drinking of Soma and by the word of affirmation, come to us in the human way, O you two who are powers of bliss and well-being.
Padapatha (Word Analysis)
वा॒व॒सा॒ना । वि॒वस्व॑ति । सोम॑स्य । पी॒त्या । गि॒रा । म॒नु॒ष्वत् । श॒म्भू॒ इति॑ शम्ऽभू । आ । ग॒त॒म् ॥वावसाना । विवस्वति । सोमस्य । पीत्या । गिरा । मनुष्वत् । शम्भू इति शम्भू । आ । गतम् ॥vāvasānā | vivasvati | somasya | pītyā | girā | manuṣvat | śambhūitiśam-bhū | ā | gatam
Word by Word
वावसानाःclad, wearing (garments), well-adorned
वावसानाः:
Kartā (आगमनक्रियायाः कर्तारौ—अश्विनौ) / विशेषणम्
TypeAdjective/Participle
Root√वस् (वसँ ‘आच्छादने/वस्त्रे’) → वावसान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विवस्वतिin/at Vivásvat (the Sun)
विवस्वति:
Adhikaraṇa (सप्तमी—‘विवस्वति’ = ‘विवस्वत्-संबद्धे/सूर्ये’ अथवा ‘विवस्वतः सन्निधौ’)
TypeNoun (proper/common)
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक; ‘दीप्तिमान्/सूर्यः’)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
Sambandha (genitive relation with पीत्या)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पीत्याby/for the drinking
पीत्या:
Karaṇa/Hetu (instrumental: ‘by/through/for the drinking’ i.e., ‘for Soma-drinking’)
TypeNoun (action noun)
Root√पा (पा ‘पाने’) → पीति (स्त्री. ‘पानम्/पानक्रिया’)
गिराwith (a) hymn/utterance
गिरा:
Karaṇa (instrumental: ‘with a song/with praise’)
TypeNoun
Rootगिर् (स्त्री. ‘वाक्/स्तुति’)
मनुष्वत्like men; in human fashion
मनुष्वत्:
Kriyā-viśeṣaṇa (manner adverb)
TypeIndeclinable (adverb)
Rootमनुष्वत् (अव्यय/उपपद-तद्धित; ‘मनुष्यवत्’)
शम्भूO beneficent ones
शम्भू:
Sambodhana (addressing the deities)
TypeNoun (vocative epithet)
Rootशम्भू (प्रातिपदिक; ‘कल्याणकर/हितकर’)
आhither, towards
आ:
Kriyā-viśeṣaṇa (directional: ‘hither/unto’)
TypeIndeclinable (preverb/particle)
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
गतम्come (you two)!
गतम्:
Kriyā (मुख्यक्रिया: ‘come!’)
TypeVerb (imperative sense via kta used as injunctive/imperatival in Vedic) / Participle
Root√गम् (गमॢँ ‘गत्यर्थे’) → गत (क्त-कृदन्त)