Mantra 4
Sukta 1.41
Devata: Ādityas
Samhita Patha (Devanagari)
सुगः पन्था अनृक्षर आदित्यास ऋतं यते । नात्रावखादो अस्ति वः ॥
Samhita Patha (IAST)
सु॒गः पन्था॑ अनृक्ष॒र आदि॑त्यास ऋ॒तं य॒ते । नात्रा॑वखा॒दो अ॑स्ति वः ॥
Transliteration
sugáḥ pánthā anṛ́kṣara ādityāsa ṛtáṁ yaté | nátrāvakʰādó asti vaḥ ||
Translation
O Ādityas, the path is good and does not break down for one who goes by the Truth; here for you there is no pitfall, no collapse.
Padapatha (Word Analysis)
सु॒ऽगः । पन्था॑ । अ॒नृ॒क्ष॒रः । आदि॑त्यासः । ऋ॒तम् । य॒ते । न । अत्र॑ । अ॒व॒ऽखा॒दः । अ॒स्ति॒ । वः॒ ॥सुगः । पन्था । अनृक्षरः । आदित्यासः । ऋतम् । यते । न । अत्र । अवखादः । अस्ति । वः ॥su-gaḥ | panthā | anṛkṣaraḥ | ādityāsaḥ | ṛtam | yate | na | atra | ava-khādaḥ | asti | vaḥ
Word by Word
सु॒गःeasy, good (to go on)
सु॒गः:
Kartā (विधेय-विशेषण; ‘पन्थाः’ का विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-ग (प्रातिपदिक ‘सुग’ < सु ‘सु’ + ग ‘गमन/ग’)
पन्थाःpath, way
पन्थाः:
Kartā (वाक्य का विषय)
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
अनृक्षरःuninjured, unobstructed, without harm
अनृक्षरः:
Kartā (विधेय-विशेषण; ‘पन्थाः’ का विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्-ऋक्षर (प्रातिपदिक; अ- + ऋक्षर ‘हानि/क्षय/विघ्न’ अर्थे)
आदित्याःO Ādityas
आदित्याः:
Sampradāna/संबोधन-सम्बन्ध (हे आदित्याः; मन्त्र में आह्वान/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
ऋतम्ṛta; cosmic order, truth
ऋतम्:
Karma (यातेः कर्म)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
यतेyou go, you proceed
यते:
Kriyā (मुख्य क्रिया: ‘you go/you proceed’)
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘गमन’
नnot
न:
— (निषेधक)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (देशवाचक अव्यय)
अवखादःpitfall, hole, trench (a dangerous hollow)
अवखादः:
Kartā (अस्ति का कर्ता)
TypeNoun
Rootअव-खाद (प्रातिपदिक; अव + √खाद ‘खादने/भक्षणे’ → ‘गर्त/खड्ड’ अर्थे)
अस्तिthere is
अस्ति:
Kriyā (अस्तित्व-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु) ‘भू/सत्तायाम्’
वःof you, for you
वः:
Sambandha (सम्बन्ध/अधिकार: ‘of/for you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)