HomeRig VedaMandala 1Sukta 34Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 1.34

Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa
Devata: Aśvinau (Nāsatyā)
Chandas: Triṣṭubh

क्व त्री चक्रा त्रिवृतो रथस्य क्व त्रयो वन्धुरो ये सनीळाः । कदा योगो वाजिनो रासभस्य येन यज्ञं नासत्योपयाथः ॥

क्व१॒॑ त्री च॒क्रा त्रि॒वृतो॒ रथ॑स्य॒ क्व१॒॑ त्रयो॑ व॒न्धुरो॒ ये सनी॑ळाः । क॒दा योगो॑ वा॒जिनो॒ रास॑भस्य॒ येन॑ य॒ज्ञं ना॑सत्योपया॒थः ॥

kvà trī́ cakrā́ tri-vṛ́to ráthasya kvà tráyo vandhúro yé sa-nīḷā́ḥ | kadā́ yógo vājíno rāsábhasya yéna yajñáṃ nāsatyopayā́thaḥ ||

Where are the three wheels of your triple-turning chariot, and where the three seats bound together in one dwelling? When will the yoking of the forceful ass be ready, by which, O Nāsatyas, you come near to the sacrifice?

क्व॑ । त्री । च॒क्रा । त्रि॒ऽवृतः॑ । रथ॑स्य । क्व॑ । त्रयः॑ । व॒न्धुरः॑ । ये । सऽनी॑ळाः । क॒दा । योगः॑ । वा॒जिनः॒ । रास॑भस्य । येन॑ । य॒ज्ञम् । ना॒स॒त्या॒ । उ॒प॒ऽया॒थः ॥क्व । त्री । चक्रा । त्रिवृतः । रथस्य । क्व । त्रयः । वन्धुरः । ये । सनीळाः । कदा । योगः । वाजिनः । रासभस्य । येन । यज्ञम् । नासत्या । उपयाथः ॥kva | trī | cakrā | tri-vṛtaḥ | rathasya | kva | trayaḥ | vandhuraḥ | ye | sa-nīḷāḥ | kadā | yogaḥ | vājinaḥ | rāsabhasya | yena | yajñam | nāsatyā | upa-yāthaḥ

क्वwhere?
क्व:
Adhikaraṇa (प्रश्न-स्थान/विषय)
TypeIndeclinable
Rootक्व (प्रश्नाव्यय)
त्रीthree
त्री:
Kartā (विशेषण-सम्बन्धः) / Adhikaraṇa (प्रश्न-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या)
चक्राwheels
चक्रा:
Kartā (प्रश्नित-वस्तु)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
त्रिवृतःthreefold/with triple rim
त्रिवृतः:
Kartā (विशेषणः—चक्राणाम्)
TypeAdjective
Rootत्रिवृत् (प्रातिपदिक; त्रि+वृत् ‘enclosed/encircled’)
रथस्यof the chariot
रथस्य:
Sambandha (सम्बन्ध-षष्ठी)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
क्वwhere?
क्व:
Adhikaraṇa (प्रश्न-स्थान/विषय)
TypeIndeclinable
Rootक्व (प्रश्नाव्यय)
त्रयःthree
त्रयः:
Kartā (विशेषण-सम्बन्धः) / Adhikaraṇa (प्रश्न-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या)
वन्धुरःseats/benches (of a chariot)
वन्धुरः:
Kartā (प्रश्नित-वस्तु)
TypeNoun
Rootवन्धुर (प्रातिपदिक)
येwhich/that
ये:
Kartā (सम्बन्ध-प्रत्ययः; वन्धुराः इति)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सनीळाःsharing one seat/nest; together-seated
सनीळाः:
Kartā (विशेषणः—वन्धुराणाम्)
TypeAdjective
Rootसनीळ (प्रातिपदिक; स- ‘together’ + नीळ ‘nest/seat’)
कदाwhen?
कदा:
Adhikaraṇa (कालः)
TypeIndeclinable
Rootकदा (प्रश्नाव्यय)
योगःyoking; harnessing
योगः:
Kartā (प्रश्नित-भावः)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक; युज्-धातु-निर्मित)
वाजिनःof the swift/strong (one)
वाजिनः:
Sambandha (सम्बन्ध-षष्ठी; रासभस्य इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
रासभस्यof the ass/donkey
रासभस्य:
Sambandha (सम्बन्ध-षष्ठी)
TypeNoun
Rootरासभ (प्रातिपदिक)
येनby which
येन:
Karaṇa (येन = ‘by which/with which’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma (उपयाथः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
नासत्याO Nāsatyas (Aśvins)
नासत्या:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ)
उपयाथःyou two come/approach
उपयाथः:
Kriyā (मुख्यक्रिया; कर्ता = नासत्या)
TypeVerb
Rootउप-या (धातु: या ‘to go’), उपयाथः = लिट्/लुङ्-प्रयोगः? (वैदिक परस्मैपद द्विवचन)