HomeRig VedaMandala 1Sukta 34Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.34

Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa
Devata: Aśvinau (Nāsatyā)
Chandas: Triṣṭubh

त्रिर्नो अश्विना यजता दिवेदिवे परि त्रिधातु पृथिवीमशायतम् । तिस्रो नासत्या रथ्या परावत आत्मेव वातः स्वसराणि गच्छतम् ॥

त्रिर्नो॑ अश्विना यज॒ता दि॒वेदि॑वे॒ परि॑ त्रि॒धातु॑ पृथि॒वीम॑शायतम् । ति॒स्रो ना॑सत्या रथ्या परा॒वत॑ आ॒त्मेव॒ वात॒: स्वस॑राणि गच्छतम् ॥

trír no aśvinā yajatā́ divé-dive pári tri-dhā́tu pṛthivī́m aśāyatam | tísro nāsatyā rathyā parā́vata ātméva vā́taḥ svásarāṇi gacchatam ||

Thrice each day, O adorable Aśvins, you encompass and set in its threefold foundation the earth of our being. O Nāsatyas, with your three chariot-paths from the far beyond, move like the very breath of life, going to the sister-lights (the Dawns).

त्रिः । नः॒ । अ॒स्वि॒ना॒ । य॒ज॒ता । दि॒वेऽदि॑वे । परि॑ । त्रि॒ऽधातु॑ । पृ॒थि॒वीम् । अ॒शा॒य॒त॒म् । ति॒स्रः । ना॒स॒त्या॒ । र॒थ्या॒ । प॒रा॒ऽवतः॑ । आ॒त्माऽइ॑व । वातः॒ । स्वस॑राणि । ग॒च्छ॒त॒म् ॥त्रिः । नः । अस्विना । यजता । दिवेदिवे । परि । त्रिधातु । पृथिवीम् । अशायतम् । तिस्रः । नासत्या । रथ्या । परावतः । आत्माइव । वातः । स्वसराणि । गच्छतम् ॥triḥ | naḥ | asvinā | yajatā | dive--dive | pari | tri-dhātu | pṛthivīm | aśāyatam | tisraḥ | nāsatyā | rathyā | parāvataḥ | ātmāiva | vātaḥ | svasarāṇi | gacchatam

त्रिःthrice
त्रिः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिः (अव्यय)
नःof us / for us
नः:
सम्बन्ध (possessor/our)
TypePronoun
Rootअस्मद्
अश्विनाO Aśvins (the two horsemen)
अश्विना:
सम्बोधन (addressed)
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
यजताworthy of worship
यजता:
सम्बोधन-विशेषण
TypeAdjective
Rootयजत (यज्-धातु से निष्पन्न विशेषण ‘पूज्य/यज्ञार्ह’)
दिवे-दिवेday by day
दिवे-दिवे:
अधिकारण (time)
TypeNoun (reduplicated phrase)
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिवस्/दिव)
परिaround
परि:
Adverbial (direction/extent)
TypePreverb/Indeclinable
Rootपरि
त्रिधातुthreefold / in three layers
त्रिधातु:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective/Noun
Rootत्रि + धातु (प्रातिपदिक)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अशायतम्you two lay/extended (yourselves)
अशायतम्:
क्रिया (मुख्य)
TypeVerb
Rootशी (धातु) + आ (उपसर्ग) → आ-शी; वैदिक लुङ्/इम्पर्फेक्ट रूप
तिस्रःthree
तिस्रः:
कर्तृ (गणना/विशेषण)
TypeNumeral/Adjective
Rootत्रि (स्त्रीलिङ्ग रूप: तिस्रः)
नासत्याO Nāsatyas (Aśvins)
नासत्या:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity name)
Rootनासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ का नाम)
रथ्याhaving chariots / chariot-going
रथ्या:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Noun
Rootरथ्य (प्रातिपदिक; ‘रथ-सम्बन्धी/रथमार्ग’)
परावतःfrom afar
परावतः:
अपादान (source)
TypeNoun/Adjective
Rootपरावत् (प्रातिपदिक)
आत्मा-इवlike the self
आत्मा-इव:
उपमान (simile base)
TypeNoun + Indeclinable
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
वातःthe wind
वातः:
कर्तृ (उपमा में)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
स्वसाराणि(your) sisters
स्वसाराणि:
कर्म
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक; बहुवचन रूप)
गच्छतम्come/go (you two)
गच्छतम्:
क्रिया (आह्वान)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गच्छ