HomeRig VedaMandala 1Sukta 34Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.34

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Aśvinau
Chandas: Jagatī

त्रयः पवयो मधुवाहने रथे सोमस्य वेनामनु विश्व इद्विदुः । त्रयः स्कम्भासः स्कभितास आरभे त्रिर्नक्तं याथस्त्रिर्वश्विना दिवा ॥

त्रय॑: प॒वयो॑ मधु॒वाह॑ने॒ रथे॒ सोम॑स्य वे॒नामनु॒ विश्व॒ इद्वि॑दुः । त्रय॑: स्क॒म्भास॑: स्कभि॒तास॑ आ॒रभे॒ त्रिर्नक्तं॑ या॒थस्त्रिर्व॑श्विना॒ दिवा॑ ॥

tráyaḥ paváyo madhuvā́hane ráthe sómasya venā́m ánu víśva íd viduḥ | tráyaḥ skambhā́saḥ skabhitā́sa ārabhé trír náktaṃ yā́thas trír va aśvinā divā́ ||

Three are the fellies on your honey-bearing chariot; all follow the yearning of Soma. Three are the supporting pillars set for the mounting; thrice by night you travel and thrice by day, O Aśvins—so your ordered rhythms carry the seeker between darkness and light.

त्रयः॑ । प॒वयः॑ । मधु॒ऽवाहे॑न । रथे॑ । सोम॑स्य । वे॒नाम् । अनु॑ । विश्वे॑ । इत् । वि॒दुः॒ । त्रयः॑ । स्क॒म्भासः॑ । स्क॒मि॒तासः॑ । आ॒ऽरभे॑ । त्रिः । नक्त॑म् । या॒थः । त्रिः । ऊँ॒ इति॑ । अ॒श्वि॒ना॒ । दिवा॑ ॥त्रयः । पवयः । मधुवाहेन । रथे । सोमस्य । वेनाम् । अनु । विश्वे । इत् । विदुः । त्रयः । स्कम्भासः । स्कमितासः । आरभे । त्रिः । नक्तम् । याथः । त्रिः । ऊँ इति । अश्विना । दिवा ॥trayaḥ | pavayaḥ | madhu-vāhena | rathe | somasya | venām | anu | viśve | it | viduḥ | trayaḥ | skambhāsaḥ | skamitāsaḥ | ārabhe | triḥ | naktam | yāthaḥ | triḥ | oṃ iti | aśvinā | divā

त्रयःthree
त्रयः:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective/Numeral
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रय
पवयःrims/metal bands (of a chariot wheel)
पवयः:
Kartā
TypeNoun
Rootपवि (प्रातिपदिक; ‘धार/फलक/रिम्’)
मधुवाहनेon the honey-bearing (chariot)
मधुवाहने:
Adhikaraṇa
TypeNoun (compound)
Rootमधु + √वह् (वाहन) → मधुवाहन
रथेon/in the chariot
रथे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
वेनाम्the (inspiring) impulse/strain
वेनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवेना (प्रातिपदिक; ‘कामना/प्रेरणा/धुनि/स्वर’—Vedic)
अनुalong, following
अनु:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वःeveryone, all
विश्वः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
(निपातः—बलवचनम्)
TypeIndeclinable
Rootइत्/इद् (निपात; emphatic particle)
विदुःthey have known / know
विदुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (जानने)
त्रयःthree
त्रयः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective/Numeral
Rootत्रि → त्रय
स्कम्भासःprops, supports
स्कम्भासः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्कम्भ (प्रातिपदिक; ‘स्तम्भ/आधार’)
स्कभितासःpropped, fixed, set firm
स्कभितासः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Root√स्कभ् (स्तम्भने/आधारे) → स्कभित (कृदन्त)
आरभेat the taking-hold / at the start
आरभे:
Adhikaraṇa
TypeNoun (action/occasion; Vedic locative)
Rootआ-√रभ् (आरम्भे/आलम्बने) → आरभ
त्रिःthrice
त्रिः:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootत्रिः (अव्यय; distributive numeral)
नक्तम्by night
नक्तम्:
Adhikaraṇa (कालाधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootनक्तम् (अव्यय; ‘रात्रौ’)
याथःyou two go
याथः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थे)
त्रिःthrice
त्रिः:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootत्रिः (अव्यय)
वश्विनाO you two mighty/wealthy ones (Aśvins)
वश्विना:
(सम्बोधनम्)
TypeNoun/Epithet
Rootवश्विन् (प्रातिपदिक; ‘सम्पन्न/शक्तिमान्’—Vedic epithet)
दिवाby day
दिवा:
Adhikaraṇa (कालाधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय; ‘दिने’)