HomeRig VedaMandala 1Sukta 34Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.34

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditional for RV 1.34)
Devata: Aśvinau
Chandas: Jagatī

त्रिश्चिन्नो अद्या भवतं नवेदसा विभुर्वां याम उत रातिरश्विना । युवोर्हि यन्त्रं हिम्येव वाससोऽभ्यायंसेन्या भवतं मनीषिभिः ॥

त्रिश्चि॑न्नो अ॒द्या भ॑वतं नवेदसा वि॒भुर्वां॒ याम॑ उ॒त रा॒तिर॑श्विना । यु॒वोर्हि य॒न्त्रं हि॒म्येव॒ वास॑सोऽभ्यायं॒सेन्या॑ भवतं मनी॒षिभि॑: ॥

tríś cin no adyā́ bhavataṃ navedasā vibhúr vāṃ yā́ma utá rātír aśvinā | yuvór hí yantráṃ himyéva vā́saso ’bhyāyaṃsényā bhavataṃ manīṣíbhīḥ ||

Be with us even thrice today, O Aśvins, you who bring ever-new knowledge; wide is your coming and your gift. For yours is the harness like a winter garment—close-fitting and protective; become for our thinkers a swift help that draws near in time.

त्रिः । चि॒त् । नः॒ । अ॒द्य । भ॒व॒त॒म् । नवेदसा । वि॒ऽभुः । वा॒म् । यामः॑ । उ॒त । रा॒तिः । अ॒श्वि॒ना॒ । यु॒वोः । हि । य॒न्त्रम् । हि॒म्याऽइ॑व । वास॑सः । अ॒भि॒ऽआ॒यं॒सेन्या॑ । भ॒व॒त॒म् । म॒नी॒षिऽभिः॑ ॥त्रिः । चित् । नः । अद्य । भवतम् । नवेदसा । विभुः । वाम् । यामः । उत । रातिः । अश्विना । युवोः । हि । यन्त्रम् । हिम्याइव । वाससः । अभिआयंसेन्या । भवतम् । मनीषिभिः ॥triḥ | cit | naḥ | adya | bhavatam | navedasā | vi-bhuḥ | vām | yāmaḥ | uta | rātiḥ | aśvinā | yuvoḥ | hi | yantram | himyāiva | vāsasaḥ | abhi-āyaṃsenyā | bhavatam | manīṣi-bhiḥ

त्रिःthrice
त्रिः:
Adhikaraṇa (काल/आवृत्ति-निर्देश) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) / त्रिस्
चित्indeed, even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात) / चिद्
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootअस्मद्
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (काल-प्रातिपदिक) / अद्य
भवतम्be (you two), become
भवतम्:
क्रिया; कर्ता = (युवाम्) अश्विना
TypeVerb
Rootभू
नवेदसाO you two of ever-new refreshment (ever-renewing)
नवेदसा:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootनवेदस् (प्रातिपदिक) = नव + इदस्/एदस् (वेदस्/एदस् ‘refreshment/food’ इत्यर्थे; वैदिक)
विभुःwide-ranging, all-pervading
विभुः:
कर्तृ/विषय-विशेषण
TypeAdjective
Rootविभु (प्रातिपदिक) < वि + √भू (व्याप्तौ/समर्थ्ये)
वाम्of/for you two
वाम्:
सम्प्रदान (for) / सम्बन्ध (of) — प्रसङ्गानुसारम्
TypePronoun
Rootयुष्मद्
यामःthe course/coming (journey)
यामः:
Kartā (विषयः) — ‘विभुः … यामः’
TypeNoun
Rootयाम (प्रातिपदिक) < √या (गत्यर्थे) / याम ‘journey, course, coming’
उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
रातिःgift, giving
रातिः:
Kartā (समुच्चितः) — ‘यामः … उत रातिः’
TypeNoun
Rootराति (प्रातिपदिक) < √रा (दाने) / √रि (गत्यर्थे) वैदिक ‘gift’
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
युवोःof you two
युवोः:
सम्बन्ध (genitive) — ‘of you two’
TypePronoun
Rootयुष्मद्
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
यन्त्रम्the yoke, harness, controlling gear
यन्त्रम्:
Kartā/विषयः (उपमा-वाक्ये) / सम्भाव्यं कर्म
TypeNoun
Rootयन्त्र (प्रातिपदिक) < √यम् (नियमे/यमने) ‘restraining device, harness’
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
हिम्यwintry, cold (snowy)
हिम्य:
विशेषण
TypeAdjective
Rootहिम्य (प्रातिपदिक) < हिम (snow/cold) + य (तद्धित/विशेषण) वैदिक
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (उपमा-निपात)
वाससःgarments, clothes
वाससः:
Kartā/विषयः (उपमा) / सम्भाव्यं कर्म
TypeNoun
Rootवासस् (प्रातिपदिक) < √वस् (आच्छादने) ‘garment’
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
आयंसby stretching, by extension
आयंस:
Karaṇa (instrument/means) — ‘आयंस-ेन’
TypeNoun
Rootआयंस् (प्रातिपदिक) < आ + √यम् (विस्तारे/यमने) ‘stretching, extension’
एन्याwith such (kindred)
एन्या:
Karaṇa/सहकारि-विशेषण
TypeAdjective
Rootएन्य (प्रातिपदिक) < इदम्/एन (deictic) + य (तद्धित) ‘this/that kind, such’ वैदिक
भवतम्be (you two)
भवतम्:
क्रिया; कर्ता = अश्विनौ
TypeVerb
Rootभू
मनीषिभिःwith the wise (seers), by the insightful ones
मनीषिभिः:
Karaṇa / सहचर (with the sages)
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक) < मनीषा ‘thought, insight’