HomeRig VedaMandala 1Sukta 33Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 1.33

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditionally for RV 1.33)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

चक्राणासः परीणहं पृथिव्या हिरण्येन मणिना शुम्भमानाः । न हिन्वानासस्तितिरुस्त इन्द्रं परि स्पशो अदधात्सूर्येण ॥

च॒क्रा॒णास॑: परी॒णहं॑ पृथि॒व्या हिर॑ण्येन म॒णिना॒ शुम्भ॑मानाः । न हि॑न्वा॒नास॑स्तितिरु॒स्त इन्द्रं॒ परि॒ स्पशो॑ अदधा॒त्सूर्ये॑ण ॥

cakrāṇā́saḥ parīṇáhaṃ pṛthivyā́ hiráṇyena maṇínā śúmbhamānāḥ | na hinvāṇā́sas titirús ta índraṃ pári spáśo adadhāt sū́ryeṇa ||

They, taking up the encircling girdle of the Earth, shining with the golden jewel (of luminous being), could not by their impulsions overpass Indra; around him the watchers set a ring with the Sun—so that the light guards the Lord of the force.

च॒का॒णासः॑ । प॒रि॒ऽनह॑म् । पृ॒थि॒व्याः । हिर॑ण्येन । म॒णिना॑ । शुम्भ॑मानाः । न । हि॒न्वा॒नासः॑ । ति॒ति॒रुः॒ । ते । इन्द्र॑म् । परि॑ । स्पशः॑ । अ॒द॒धा॒त् । सूर्ये॑ण ॥चकाणासः । परिनहम् । पृथिव्याः । हिरण्येन । मणिना । शुम्भमानाः । न । हिन्वानासः । तितिरुः । ते । इन्द्रम् । परि । स्पशः । अदधात् । सूर्येण ॥cakāṇāsaḥ | pari-naham | pṛthivyāḥ | hiraṇyena | maṇinā | śumbhamānāḥ | na | hinvānāsaḥ | titiruḥ | te | indram | pari | spaśaḥ | adadhāt | sūryeṇa

चक्राणासःhaving made / having done
चक्राणासः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective/Participle
Root√कृ (कृणोति) → कृत (PPP) / प्रातिपदिक: चक्राण-
परीणहम्the encircling extent / circumference
परीणहम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: परीणह- (परि+इणह/इणह ‘परिधि/आवरण/परिमाण’)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: पृथिवी-
हिरण्येनwith gold
हिरण्येन:
करण
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: हिरण्य-
मणिनाwith a jewel
मणिना:
करण
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: मणि-
शुम्भमानाःadorning themselves / shining
शुम्भमानाः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Root√शुभ्/शुम्भ् (शोभते/शुम्भते) → शुम्भमान- (शतृ/शानच् वर्तमान कृदन्त)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
हिन्वानासःimpelling / urging on
हिन्वानासः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Root√हि/हिन्व् (हिनोति ‘प्रेरयति/चालयति’) → हिन्वान- (वर्तमान कृदन्त)
तितिरुःthey have crossed / passed over
तितिरुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√तॄ/तॢ (तितरति ‘तरति/अतिक्रामति’) → लिट् (परिप्रास/परफेक्ट) 3pl
that
:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (गन्तव्य/प्राप्तव्य-रूपेण)
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: इन्द्र-
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
स्पशःspies / watchers
स्पशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: स्पश्- (m. ‘spy, watcher’)
अदधात्he placed / he set
अदधात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (दधाति) + अ (अङ्: इम्पर्फेक्ट) + उपसर्ग: आ? (पाठे ‘अदधा-’ = अ+दधा-)
सूर्येणwith the sun / by the sun
सूर्येण:
करण
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: सूर्य-