HomeRig VedaMandala 1Sukta 33Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.33

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

परा चिच्छीर्षा ववृजुस्त इन्द्रायज्वानो यज्वभिः स्पर्धमानाः । प्र यद्दिवो हरिवः स्थातरुग्र निरव्रताँ अधमो रोदस्योः ॥

परा॑ चिच्छी॒र्षा व॑वृजु॒स्त इ॒न्द्राय॑ज्वानो॒ यज्व॑भि॒: स्पर्ध॑मानाः । प्र यद्दि॒वो ह॑रिवः स्थातरुग्र॒ निर॑व्र॒ताँ अ॑धमो॒ रोद॑स्योः ॥

párā cic chīrṣā́ vavṛjus tá indrā́yajvāno yájvabhiḥ spárdhamānāḥ | prá yád divó harivaḥ sthā́tar ugrá nír avratā́m adhamó ródasyoḥ ||

Even their heads you cast far away, O Indra, when the non-consecrators contended with the consecrated. When, O strong one with the tawny steeds, you stood forth from heaven, you thrust the lawless down—lowest between the two worlds—so that the path of Order could prevail.

परा॑ । चि॒त् । शी॒र्षा । व॒वृ॒जुः॒ । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । अय॑ज्वानः । यज्व॑ऽभिः । स्पर्ध॑मानाः । प्र । यत् । दि॒वः । ह॒रि॒ऽवः॒ । स्था॒तः॒ । उ॒ग्र॒ । निः । अ॒व्र॒तान् । अ॒ध॒मः॒ । रोद॑स्योः ॥परा । चित् । शीर्षा । ववृजुः । ते । इन्द्र । अयज्वानः । यज्वभिः । स्पर्धमानाः । प्र । यत् । दिवः । हरिवः । स्थातः । उग्र । निः । अव्रतान् । अधमः । रोदस्योः ॥parā | cit | śīrṣā | vavṛjuḥ | te | indra | ayajvānaḥ | yajva-bhiḥ | spardhamānāḥ | pra | yat | divaḥ | hari-vaḥ | sthātaḥ | ugra | niḥ | avratān | adhamaḥ | rodasyoḥ

पराaway, forth
परा:
क्रियाविशेषण (गत्यर्थे)
TypeIndeclinable
Rootपरा (उपसर्ग/निपात)
चित्even, indeed
चित्:
सम्बन्ध/अवधारण (emphatic particle)
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
शीर्षाhead
शीर्षा:
कर्म (object of ववृजुः) / परिणाम (what was cast off)
TypeNoun
Rootशीर्षन् (प्रातिपदिक)
ववृजुःthey cast off / threw away
ववृजुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृज् (धातु)
तेthey
ते:
कर्तृ (agent of ववृजुः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान (recipient)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यज्वानःworshippers, sacrificers
यज्वानः:
कर्तृ (apposition to ते)
TypeNoun/Adjective
Rootयज्वन् (प्रातिपदिक; यज्-धातोः कृत्)
यज्वभिःwith worshippers / by sacrificers
यज्वभिः:
करण (means/association: ‘with/among worshippers’)
TypeNoun/Adjective
Rootयज्वन् (प्रातिपदिक)
स्पर्धमानाःcontending, vying
स्पर्धमानाः:
कर्तृ (qualifying ते/यज्वानः)
TypeParticiple
Rootस्पर्ध् (धातु)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
यत्what (that which)
यत्:
कर्म (object of स्थातः/स्थातर्—‘set/placed forth what…’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of heaven/sky’)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
हरिवःO bay-horsed one (Indra)
हरिवः:
सम्बोधन (address to Indra)
TypeNoun (vocative epithet)
Rootहरिवत्/हरिवन् (इन्द्रस्य विशेषण-प्रातिपदिक)
स्थातः(you) set/placed
स्थातः:
क्रिया (Indra as agent implied)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
उग्रO mighty one
उग्र:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
निःout, forth
निः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootनिस् (उपसर्ग/अव्यय)
अव्रतान्the lawless, vowless
अव्रतान्:
कर्म (object of अधमः)
TypeAdjective (substantivized)
Rootअ-व्रत (प्रातिपदिक)
अधमःhe drove away / he blew away
अधमः:
क्रिया
TypeVerb (finite, Vedic) / Adjective used predicatively
Rootअधम (प्रातिपदिक)
रोदस्योःof the two worlds (heaven and earth)
रोदस्योः:
अपादान/अधिकरण (from/within the two worlds; contextual)
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्विवचन-शब्द)