HomeRig VedaMandala 1Sukta 33Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 1.33

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

अभि सिध्मो अजिगादस्य शत्रून्वि तिग्मेन वृषभेणा पुरोऽभेत् । सं वज्रेणासृजद्वृत्रमिन्द्रः प्र स्वां मतिमतिरच्छाशदानः ॥

अ॒भि सि॒ध्मो अ॑जिगादस्य॒ शत्रू॒न्वि ति॒ग्मेन॑ वृष॒भेणा॒ पुरो॑ऽभेत् । सं वज्रे॑णासृजद्वृ॒त्रमिन्द्र॒: प्र स्वां म॒तिम॑तिर॒च्छाश॑दानः ॥

abhí sidhmó ajigād asya śatrū́n ví tigména vṛṣabhéṇā púro ’bhet | sáṃ vájreṇāsṛjad vṛtrám índraḥ prá svā́ṃ matím atirat śā́śadānaḥ ||

The driving force rushed upon his enemies; with the sharp bull-power he split their fronts. Indra with the thunder-force cast down Vṛtra; pressing forward, he carried beyond his own thought—ever conquering—into a greater victorious seeing.

अ॒भि । सि॒ध्मः । अ॒जि॒गा॒त् । अ॒स्य॒ । शत्रू॑न् । वि । ति॒ग्मेन॑ । वृ॒ष॒भेण॑ । पुरः॑ । अ॒भे॒त् । सम् । वज्रे॑ण । अ॒सृ॒ज॒त् । वृ॒त्रम् । इन्द्रः॑ । प्र । स्वाम् । म॒तिम् । अ॒ति॒र॒त् । शाश॑दानः ॥अभि । सिध्मः । अजिगात् । अस्य । शत्रून् । वि । तिग्मेन । वृषभेण । पुरः । अभेत् । सम् । वज्रेण । असृजत् । वृत्रम् । इन्द्रः । प्र । स्वाम् । मतिम् । अतिरत् । शाशदानः ॥abhi | sidhmaḥ | ajigāt | asya | śatrūn | vi | tigmena | vṛṣabheṇa | puraḥ | abhet | sam | vajreṇa | asṛjat | vṛtram | indraḥ | pra | svām | matim | atirat | śāśadānaḥ

अभिtowards, against
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
सिध्मःthe (mighty) one; the successful/straightforward one (epithet)
सिध्मः:
Kartā
TypeNoun
Rootसिध्म (प्रातिपदिक)
अजिगात्he went/advanced
अजिगात्:
TypeVerb
Root√गा (गमन/गान) + अ (अग्मेंट) + जि (पुनरुक्ति/तीव्रता)
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
विapart, asunder, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
तिग्मेनwith the sharp (weapon/force)
तिग्मेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootतिग्म (प्रातिपदिक)
वृषभेणwith the bull (i.e., the bull-like power/Indra as bull)
वृषभेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
पुरःin front; forward
पुरः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव)
अभेत्he split, he broke
अभेत्:
TypeVerb
Root√भिद् (भेदन) + अ (अग्मेंट)
सम्together; completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
वज्रेणwith the thunderbolt
वज्रेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
असृजत्he released/let loose; he cast
असृजत्:
TypeVerb
Root√सृज् (सर्जन/मोचन) + अ (अग्मेंट)
वृत्रम्Vṛtra (the obstructor)
वृत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
स्वाम्his own
स्वाम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मतिम्thought, intention, counsel
मतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
अतिरत्he passed beyond; he surpassed
अतिरत्:
TypeVerb
Root√ऋ (गमन/अतिक्रम) with ati- (उपसर्ग) + अ (अग्मेंट)
छाशदानःprevailing, overpowering; winning (as he overcomes)
छाशदानः:
Kartā (विशेषण, इन्द्रस्य)
TypeParticiple
Rootछाशद्/छाशद्- (RV kṛdanta from √शद्/√सद्? ‘to prevail/overcome’, with reduplication/intensive coloring)