HomeRig VedaMandala 1Sukta 33Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.33

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

न ये दिवः पृथिव्या अन्तमापुर्न मायाभिर्धनदां पर्यभूवन् । युजं वज्रं वृषभश्चक्र इन्द्रो निर्ज्योतिषा तमसो गा अदुक्षत् ॥

न ये दि॒वः पृ॑थि॒व्या अन्त॑मा॒पुर्न मा॒याभि॑र्धन॒दां प॒र्यभू॑वन् । युजं॒ वज्रं॑ वृष॒भश्च॑क्र॒ इन्द्रो॒ निर्ज्योति॑षा॒ तम॑सो॒ गा अ॑दुक्षत् ॥

ná ye diváḥ pṛthivyā́ ántam ā́pur ná māyā́bhir dhanadā́ṃ páry abhūvan | yújaṃ vájraṃ vṛṣabháś cakra índro nír jyótiṣā támaso gā́ adukṣat ||

Those could not reach the end of Heaven and Earth, nor by their glamours encircle the giver of plenitude. Indra the Bull yoked his thunder-force; by light he milked out the cows from the darkness—rays of knowledge drawn forth from the subconscient night.

न । ये । दि॒वः । पृ॒थि॒व्याः । अन्त॑म् । आ॒पुः । न । मा॒याभिः॑ । ध॒न॒ऽदाम् । प॒रि॒ऽअभू॑वन् । युज॑म् । वज्र॑म् । वृ॒ष॒भः । च॒क्रे॒ । इन्द्रः॑ । निः । ज्योति॑षा । तम॑सः । गाः । अ॒धु॒क्ष॒त् ॥न । ये । दिवः । पृथिव्याः । अन्तम् । आपुः । न । मायाभिः । धनदाम् । परिअभूवन् । युजम् । वज्रम् । वृषभः । चक्रे । इन्द्रः । निः । ज्योतिषा । तमसः । गाः । अधुक्षत् ॥na | ye | divaḥ | pṛthivyāḥ | antam | āpuḥ | na | māyābhiḥ | dhana-dām | pari-abhūvan | yujam | vajram | vṛṣabhaḥ | cakre | indraḥ | niḥ | jyotiṣā | tamasaḥ | gāḥ | adhukṣat

not
:
TypeIndeclinable
Root
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (य-प्रातिपदिक)
दिवःof heaven, from heaven
दिवः:
Apādāna (source/limit in comparison) / Adhikaraṇa (domain)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)
पृथिव्याःof earth, from earth
पृथिव्याः:
Apādāna (source/limit) / Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपृथिवी
अन्तमाःthe farthest/utmost (ones)
अन्तमाः:
Kartā (with ये)
TypeAdjective
Rootअन्तम (superlative of अन्त)
आपुःreached, attained
आपुः:
TypeVerb
Rootआप् (धातु: आप् ‘to reach, attain’)
not
:
TypeIndeclinable
Root
मायाभिःby (their) magical powers, by stratagems
मायाभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमाया
धनदाम्the wealth-giver
धनदाम्:
Karma
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootधनदा (धन + दा ‘giver of wealth’)
परिaround, all around
परि:
TypeIndeclinable (preverb) / Adverb
Rootपरि
अभूवन्they became, they encompassed
अभूवन्:
TypeVerb
Rootभू (धातु: भू ‘to be, become’)
युजम्a yoked/paired (one), a fit companion
युजम्:
Karma (object made/appointed)
TypeAdjective/Noun
Rootयुज् (प्रातिपदिक: युज् ‘yoke-fellow/paired’)
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootवज्र
वृषभःthe bull (mighty one)
वृषभः:
Kartā (apposition to इन्द्रः)
TypeNoun (epithet)
Rootवृषभ
चकारmade, fashioned
चकार:
TypeVerb
Rootकृ (धातु: कृ ‘to make, do’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun (deity)
Rootइन्द्र
निःout, forth
निः:
TypeIndeclinable (preverb) / Adverb
Rootनिः
ज्योतिषाwith light, by radiance
ज्योतिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootज्योतिस्
तमसःof darkness, from darkness
तमसः:
Apādāna (from darkness) / Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootतमस्
गाःcows (also: rays of light)
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो
अदुक्षत्they milked out, they drew forth
अदुक्षत्:
TypeVerb
Rootदुह् (धातु: दुह् ‘to milk’)