Mantra 2
Sukta 1.3
Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional attribution for RV 1.1–1.11; RV 1.3 commonly under this seer-family in the early Agni/Āprī-like opening sequence)
Devata: Aśvinau (the two Aśvins)
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables)
Samhita Patha (Devanagari)
अश्विना पुरुदंससा नरा शवीरया धिया । धिष्ण्या वनतं गिरः ॥
Samhita Patha (IAST)
अश्वि॑ना॒ पुरु॑दंससा॒ नरा॒ शवी॑रया धि॒या । धिष्ण्या॒ वन॑तं॒ गिर॑: ॥
Transliteration
aśvinā́ purúdaṃsasā nárā śávīrayā dhiyā́ | dhiṣṇyā́ vánataṃ gíraḥ ||
Translation
O Ashvins, you two heroic powers of many effective workings, come with the strong and luminous intelligence; you who are firmly established in the right action, incline towards (accept) our inspired utterances.
Padapatha (Word Analysis)
अश्वि॑ना । पुरु॑ऽदंससा । नरा॑ । शवी॑रया । धि॒या । धिष्ण्या॑ । वन॑तम् । गिरः॑ ॥अश्विना । पुरुदंससा । नरा । शवीरया । धिया । धिष्ण्या । वनतम् । गिरः ॥aśvinā | puru-daṃsasā | narā | śavīrayā | dhiyā | dhiṣṇyā | vanatam | giraḥ
Word by Word
अश्विनाO Aśvins (the two horsemen gods)
अश्विना:
कर्तृ
TypeNoun (Dual proper noun)
Rootअश्विन्- (प्रातिपदिक; ‘अश्व’ से व्युत्पन्न) / अश्विन् (देव-नाम)
पुरुदंससाof many wondrous deeds
पुरुदंससा:
कर्तृ (कर्तृ-सम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु- + दंसस्- (प्रातिपदिक; ‘बहु’ + ‘कर्म/कौशल/उपकार’)
नराO two men/heroic ones
नरा:
कर्तृ (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeNoun (appositional epithet)
Rootनर- (प्रातिपदिक)
शवीरयाwith strong/heroic
शवीरया:
करण
TypeAdjective (instrumental qualifier)
Rootशवीर- (प्रातिपदिक; ‘शवस्/शव’ बल से सम्बन्धित)
धियाthought, insight, prayer
धिया:
करण
TypeNoun
Rootधी- (प्रातिपदिक)
धिष्ण्याO mighty/impelling ones
धिष्ण्या:
कर्तृ (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective (vocative/epithet)
Rootधिष्ण्य- (प्रातिपदिक; ‘धिष्ण’/‘धिषण’ से ‘बलवान्/प्रेरक/पूज्य’ अर्थ)
वनतंbow/turn (toward), be gracious
वनतं:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√वन् (वनति = ‘प्रणमति/सेवते/आकाङ्क्षति’; धातु)
गिरःsongs, hymns
गिरः:
कर्तृ (वनतं इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun
Rootगिर्- (प्रातिपदिक)