Mantra 10
Sukta 1.3
Rishi: Madhucchandāḥ Vaiśvāmitra (traditional attribution for RV 1.1–1.11; hymn cluster including 1.3)
Devata: Sarasvatī (with the Angirasic/ritual context of invoking assisting powers for the yajña)
Chandas: Gāyatrī (3×8 syllables; RV 1.3 is predominantly Gāyatrī in this section)
Samhita Patha (Devanagari)
पावका नः सरस्वती वाजेभिर्वाजिनीवती । यज्ञं वष्टु धियावसुः ॥
Samhita Patha (IAST)
पा॒व॒का न॒: सर॑स्वती॒ वाजे॑भिर्वा॒जिनी॑वती । य॒ज्ञं व॑ष्टु धि॒याव॑सुः ॥
Transliteration
pāvakā naḥ sárasvatī vā́jebhir vājinī́vatī | yajñáṃ vaṣṭu dhiyā́vasuḥ ||
Translation
May Sarasvatī, the purifying Power, rich in the plenitudes of force and victorious energies, shape and foster for us the sacrifice—she whose wealth is the illumined thought.
Padapatha (Word Analysis)
पा॒व॒का । नः॒ । सर॑स्वती । वाजे॑भिः । वा॒जिनी॑ऽवती । य॒ज्ञम् । व॒ष्टु॒ । धि॒याऽव॑सुः ॥पावका । नः । सरस्वती । वाजेभिः । वाजिनीवती । यज्ञम् । वष्टु । धियावसुः ॥pāvakā | naḥ | sarasvatī | vājebhiḥ | vājinī-vatī | yajñam | vaṣṭu | dhiyāvasuḥ
Word by Word
पावकाpurifying, pure
पावका:
Kartā (कर्तृपद-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपावक (प्रातिपदिक; √पू ‘पवित्रे/शोधने’ इत्यस्मात् कृत-नाम)
नःfor us / our
नः:
Sampradāna (हित-सम्बन्धः: ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī (goddess/river)
सरस्वती:
Kartā
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
वाजेभिःwith prizes/strengths (vajas)
वाजेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
वाजिनीवतीpossessing vāja; rich in strength/prize
वाजिनीवती:
Kartā (कर्तृपद-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवाजिनीवत् (प्रातिपदिक; वाजिनी ‘प्रबल/वाजयुक्ता’ + वत्)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
वष्टुmay she favor / desire
वष्टु:
—
TypeVerb
Root√वश् (वशँ कान्तौ/इच्छायाम्; वैदिके ‘to desire, favor’)
धियावसुःwhose wealth is insight; rich in inspiration
धियावसुः:
Kartā (कर्तृपद-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootधियावसु (प्रातिपदिक; धिया ‘धि/प्रज्ञा’ + वसु ‘धन’)