Mantra 8
Sukta 1.28
Devata: Indra (with Vanaspati dual as instrumental supports)
Samhita Patha (Devanagari)
ता नो अद्य वनस्पती ऋष्वावृष्वेभिः सोतृभिः । इन्द्राय मधुमत्सुतम् ॥
Samhita Patha (IAST)
ता नो॑ अ॒द्य व॑नस्पती ऋ॒ष्वावृ॒ष्वेभि॑: सो॒तृभि॑: । इन्द्रा॑य॒ मधु॑मत्सुतम् ॥
Transliteration
tā́ no adyá vanaspatī ṛ́ṣvā ṛ́ṣvebhíḥ sotṛ́bhiḥ | índrāya mádhu-mat sutám ||
Translation
You two, O lords of the wood, today with the strong pressers press out for Indra the Soma that is honeyed—so sweetness of delight may feed the victorious mind-force within us.
Padapatha (Word Analysis)
ता । नः॒ । अ॒द्य । व॒न॒स्पती॒ इति॑ । ऋ॒ष्वौ । ऋ॒ष्वेभिः॑ । सो॒तृऽभिः॑ । इन्द्रा॑य । मधु॑ऽमत् । सु॒त॒म् ॥ता । नः । अद्य । वनस्पती इति । ऋष्वौ । ऋष्वेभिः । सोतृभिः । इन्द्राय । मधुमत् । सुतम् ॥tā | naḥ | adya | vanaspatī iti | ṛṣvau | ṛṣvebhiḥ | sotṛ-bhiḥ | indrāya | madhu-mat | sutam
Word by Word
ताthose (f.)
ता:
Karma (ग्रह्य-वस्तु/उद्देश्य-वस्तु; ‘those [things]’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ता (स्त्री. बहु. प्रथमा/द्वितीया)
नःfor us / of us
नः:
Sampradāna (हित/लाभार्थ; ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम) → नः
अद्यtoday / now
अद्य:
Adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
वनस्पतेO Lord of the wood (Vanaspati)
वनस्पते:
Sambodhana (सम्बोधन; addressed deity/being)
TypeNoun
Rootवनस् + पति (प्रातिपदिक: वनस्पति)
ऋष्वाlofty, exalted
ऋष्वा:
Karma (ता इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootऋष्व (विशेषण-प्रातिपदिक)
वृष्वेभिःwith the strong (ones)
वृष्वेभिः:
Karaṇa (साधन; ‘with/by the strong…’)
TypeAdjective
Rootवृष्व (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘strong/virile’)
सोतृभिःwith the Soma-pressers
सोतृभिः:
Karaṇa (सहकारक/साधन; ‘with the Soma-pressers’)
TypeNoun
Rootसोतुृ (प्रातिपदिक; ‘presser of Soma’)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna (सम्प्रदान; ‘for Indra’)
TypeNoun
Rootइन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)
मधुमत्सुतम्the honey-sweet pressed (Soma)
मधुमत्सुतम्:
Karma (यत् अर्प्यते/प्रस्तूयते; ‘the honeyed pressed [Soma]’)
TypeAdjective (compound)
Rootमधुमत् (विशेषण) + सुत (कृदन्त; √सु ‘to press’ → सुत ‘pressed’)