Mantra 9
Sukta 1.28
Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 1.28–1.29 in many Anukramaṇī listings; verify against specific śākhā Anukramaṇī for exact mapping)
Devata: Soma (as the clarified delight), with ritual focus on Pavitra (purifier/sieve)
Chandas: Jagatī (likely; requires full hymn metrical check—this verse appears as a longer cadence typical of Jagatī)
Samhita Patha (Devanagari)
उच्छिष्टं चम्वोर्भर सोमं पवित्र आ सृज । नि धेहि गोरधि त्वचि ॥
Samhita Patha (IAST)
उच्छि॒ष्टं च॒म्वो॑र्भर॒ सोमं॑ प॒वित्र॒ आ सृ॑ज । नि धे॑हि॒ गोरधि॑ त्व॒चि ॥
Transliteration
ucchiṣṭaṃ camvor bhará sómaṃ pavítra ā́ sṛja | ní dhehi gór ádhi tváci ||
Translation
Bring up what remains in the bowls: pour the Soma into the purifier. Set it down upon the hide of the Cow—upon the luminous covering—so the delight may be clarified and held in the field of Light.
Padapatha (Word Analysis)
उत् । शि॒ष्टम् । च॒म्वोः॑ । भ॒र॒ । सोम॑म् । प॒वित्रे॑ । आ । सृ॒ज॒ । नि । धे॒हि॒ । गोः । अधि॑ । त्व॒चि ॥उत् । शिष्टम् । चम्वोः । भर । सोमम् । पवित्रे । आ । सृज । नि । धेहि । गोः । अधि । त्वचि ॥ut | śiṣṭam | camvoḥ | bhara | somam | pavitre | ā | sṛja | ni | dhehi | goḥ | adhi | tvaci
Word by Word
उच्छिष्टम्the remainder, the leftover
उच्छिष्टम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootउद्-शिष्ट (√शिष् ‘शेषे/अवशेषे’ > शिष्ट ‘शेष/अवशिष्ट’)
चम्वोःin/of the two cups (bowls)
चम्वोः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootचमू (प्रातिपदिक) ‘चमू/पात्रम्’
भरcarry! bring!
भर:
(predicate; governs कर्म)
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
सोमम्Soma (the pressed juice)
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पवित्रेin/onto the filter
पवित्रे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक) ‘filter/strainer’
आforth, towards (onto)
आ:
(verbal modifier)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
सृजlet flow! release!
सृज:
(predicate; governs कर्म)
TypeVerb
Root√सृज् (सर्जने/मोचने)
निdown, into, firmly
नि:
(verbal modifier)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
धेहिplace! set!
धेहि:
(predicate; governs कर्म)
TypeVerb
Root√धा (धारणे/निधाने)
गोःof the cow
गोः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) ‘cow; bovine’
अधिupon, over
अधि:
(verbal modifier)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/निपात)
त्वचिon the skin/hide
त्वचि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootत्वच् (प्रातिपदिक) ‘skin, hide’