HomeRig VedaMandala 1Sukta 28Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.28

Devata: Ritual implement (Ulūkhala) in service of Indra/Soma context

यच्चिद्धि त्वं गृहेगृह उलूखलक युज्यसे । इह द्युमत्तमं वद जयतामिव दुन्दुभिः ॥

यच्चि॒द्धि त्वं गृ॒हेगृ॑ह॒ उलू॑खलक यु॒ज्यसे॑ । इ॒ह द्यु॒मत्त॑मं वद॒ जय॑तामिव दुन्दु॒भिः ॥

yác ciddhí tváṃ gṛhé-gṛha ulū́khalaka yujyáse | ihá dyumáttamaṃ vada jayatā́m iva dundubhíḥ ||

Even if, O little mortar, you are used in house after house, here speak out the most luminous note—like the drum of those who win—so the inner victory may be affirmed.

यत् । चि॒त् । हि । त्वम् । गृ॒हेऽगृ॑हे । उलू॑खलक । यु॒ज्यसे॑ । इ॒ह । द्यु॒मत्ऽत॑मम् । व॒द॒ । जय॑ताम्ऽइव । दु॒न्दु॒भिः ॥यत् । चित् । हि । त्वम् । गृहेगृहे । उलूखलक । युज्यसे । इह । द्युमत्तमम् । वद । जयताम्इव । दुन्दुभिः ॥yat | cit | hi | tvam | gṛhe--gṛhe | ulūkhalaka | yujyase | iha | dyumat-tamam | vada | jayatām-iva | dundubhiḥ

यत्whatever; that which
यत्:
सम्बन्ध/विशेष्य (यत्-तत् सम्बन्धः; ‘यत् … तत्’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
चित्even; indeed
चित्:
सम्बन्ध (बलवर्धक/अपि-अर्थे)
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
हिfor; indeed
हि:
सम्बन्ध (हेतु/निश्चयार्थक)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गृहे-गृहेin each house
गृहे-गृहे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
उलूखलकO mortar (for pounding)
उलूखलक:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootउलूखल (प्रातिपदिक) + क (सम्बोधन-रूप)
युज्यसेyou are yoked/put to use; you are employed
युज्यसे:
क्रिया (कर्तृ=त्वम्)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु; युजँ योगे) — आत्मनेपद
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
द्युमत्तमम्the most glorious; most splendid
द्युमत्तमम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootद्युमत् (विशेषण-प्रातिपदिक) < द्युम्/द्युत् (दीप्ति) + मतुप्; तमप् (सुपरलेटिव)
वदspeak; utter
वद:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootवद् (धातु; वदँ व्यक्तायां वाचि)
जयताम्let (them) win; may (they) be victorious
जयताम्:
क्रिया (आशीः/आज्ञा)
TypeVerb
Rootजि (धातु; जि जय॑े) — परस्मैपद
इवlike; as
इव:
सम्बन्ध (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
दुन्दुभिःwith drums; by drums
दुन्दुभिः:
करण
TypeNoun
Rootदुन्दुभि (प्रातिपदिक)