HomeRig VedaMandala 1Sukta 28Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.28

Devata: Indra

यत्र मन्थां विबध्नते रश्मीन्यमितवा इव । उलूखलसुतानामवेद्विन्द्र जल्गुलः ॥

यत्र॒ मन्थां॑ विब॒ध्नते॑ र॒श्मीन्यमि॑त॒वा इ॑व । उ॒लूख॑लसुताना॒मवेद्वि॑न्द्र जल्गुलः ॥

yátra mánthāṃ vibádhnate raśmī́n yámitavā́ iva | ulū́khala-sutānām áved índra jalguláḥ ||

Where they fasten the churning-staff and rein in the cords as one would control the yoked (horses), there the pounding-clang of the mortar-workers is known to Indra—discipline harnessing power.

यत्र॑ । मन्था॑म् । वि॒ऽब॒ध्नते॑ । र॒श्मीन् । यमि॑त॒वैऽइ॑व । उ॒लूख॑लऽसुतानाम् । अव॑ । इत् । ऊँ॒ इति॑ । इ॒न्द्र॒ । ज॒ल्गु॒लः॒ ॥यत्र । मन्थाम् । विबध्नते । रश्मीन् । यमितवैइव । उलूखलसुतानाम् । अव । इत् । ऊँ इति । इन्द्र । जल्गुलः ॥yatra | manthām | vi-badhnate | raśmīn | yamitavai-iva | ulūkhala-sutānām | ava | it | oṃ iti | indra | jalgulaḥ

यत्रwhere
यत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)
मन्थाम्the churning-staff / churn (manthā)
मन्थाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमन्था (स्त्री.)
विबध्नतेthey fasten / bind on
विबध्नते:
क्रिया
TypeVerb
Root√बन्ध् (बध्नाति) + वि-
रश्मीन्reins / cords / straps
रश्मीन्:
कर्म
TypeNoun
Rootरश्मि (पुं.)
यमितवाःrestrainers / holders
यमितवाः:
कर्ता (उपमान-सम्बन्धे)
TypeAdjective (participle) / Noun-like
Root√यम् (यच्छति) → यमितृ/यमित (कृदन्त) + वस्-प्रत्यय (वस्/वाः)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उलूखलmortar
उलूखल:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun (compound member)
Rootउलूखल (नपुं.)
सुतानाम्of the pressings / of the pressed (soma-pressings)
सुतानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसुता (स्त्री.) < √सु (सुनोति ‘to press’)
अवेत्noticed / found / perceived
अवेत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (वेद/वेत्ति) with preverb अव-
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (पुं.)
जल्गुलःthe jal-gul (a small animal; ‘mortar-mouse’/mole-like creature)
जल्गुलः:
कर्ता
TypeNoun
Rootजल्गुल (पुं.)