Mantra 9
Sukta 1.27
Rishi: Sunaḥśepa Ājīgarti
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (hymn-level)
Samhita Patha (Devanagari)
स वाजं विश्वचर्षणिरर्वद्भिरस्तु तरुता । विप्रेभिरस्तु सनिता ॥
Samhita Patha (IAST)
स वाजं॑ वि॒श्वच॑र्षणि॒रर्व॑द्भिरस्तु॒ तरु॑ता । विप्रे॑भिरस्तु॒ सनि॑ता ॥
Transliteration
sá vā́jaṃ viśvácarṣaṇir árvadbhir astu tárutā | víprebhir astu sánitā ||
Translation
May he, the all-mastering one, be a conquering carrier of the plenitude of force with the coursers; may he be a winner with the seers.
Padapatha (Word Analysis)
सः । वाज॑म् । वि॒श्वऽच॑र्षणिः । अर्व॑त्ऽभिः । अ॒स्तु॒ । तरु॑ता । विप्रे॑भिः । अ॒स्तु॒ । सनि॑ता ॥सः । वाजम् । विश्वचर्षणिः । अर्वत्भिः । अस्तु । तरुता । विप्रेभिः । अस्तु । सनिता ॥saḥ | vājam | viśva-carṣaṇiḥ | arvat-bhiḥ | astu | tarutā | viprebhiḥ | astu | sanitā
Word by Word
सhe (that one)
स:
कर्तृ (मुख्यकर्ता) / विषयः
TypePronoun
Rootतद् (सः < तद्) सर्वनाम-प्रातिपदिक
वाजम्prize; booty; strength (victory-prize)
वाजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज- (प्रातिपदिक)
विश्वचर्षणिःall-men’s (belonging to all peoples); universal among men
विश्वचर्षणिः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (epithet)
Rootविश्व-चर्षणि- (समास; प्रातिपदिक)
अर्वद्भिःwith horses
अर्वद्भिः:
करण
TypeNoun
Rootअर्वत्- (प्रातिपदिक)
अस्तुlet (him/it) be; may he be
अस्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
तरुताovercomer; conqueror
तरुता:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeNoun (agent) / epithet
Rootतॄ/तॄ (तॄ ‘to cross, overcome’) → तरुतृ- (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विप्रेभिःwith inspired poets/priests
विप्रेभिः:
करण
TypeNoun
Rootविप्र- (प्रातिपदिक)
अस्तुlet (him/it) be; may he be
अस्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सनिताwinner; bestower (one who gains/wins)
सनिता:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeNoun (agent) / epithet
Rootसन्/सन् (धातु ‘to win, gain’) → सनितृ- (कृदन्त-प्रातिपदिक)