Mantra 10
Sukta 1.27
Rishi: Sunaḥśepa Ājīgarti (hymn attribution; this verse explicitly turns to Rudra praise within the same hymn)
Devata: Rudra (explicit addressee of the stoma in this mantra; Agni-mediated context remains in the hymn)
Chandas: Gāyatrī (hymn-level; this verse is compact but shows internal segmentation)
Samhita Patha (Devanagari)
जराबोध तद्विविड्ढि विशेविशे यज्ञियाय । स्तोमं रुद्राय दृशीकम् ॥
Samhita Patha (IAST)
जरा॑बोध॒ तद्वि॑विड्ढि वि॒शेवि॑शे य॒ज्ञिया॑य । स्तोमं॑ रु॒द्राय॒ दृशी॑कम् ॥
Transliteration
jarā́bodha tád viviḍḍhi viśéviśe yajñíyāya | stómaṃ rudrā́ya dṛ́śīkam ||
Translation
O Jarābodha, know that well: for each clan, for the worship-worthy, shape the hymn of vision for Rudra.
Padapatha (Word Analysis)
जरा॑ऽबोध । तत् । वि॒वि॒ड्ढि॒ । वि॒शेऽवि॑शे । य॒ज्ञिया॑य । स्तोम॑म् । रु॒द्राय॑ । दृशी॑कम् ॥जराबोध । तत् । विविड्ढि । विशेविशे । यज्ञियाय । स्तोमम् । रुद्राय । दृशीकम् ॥jarābodha | tat | viviḍḍhi | viśe--viśe | yajñiyāya | stomam | rudrāya | dṛśīkam
Word by Word
जराबोधO Jarābodha (Agni), ‘age-awakener/ever-vigilant’
जराबोध:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ-सम्बन्ध (स्तुत्यदेवता)
TypeNoun (proper epithet)
Rootजराबोध (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास: जरा + बोध)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विविड्ढिknow (it)! / discern (it)!
विविड्ढि:
क्रिया (आज्ञा); कर्म = तत्
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने) / (वेदिक रूप: विविड्ढि = विधि-लोट्, 2 एक.)
विशे-विशेin each clan / for every community
विशे-विशे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक: विश् ‘कुल/जन/समुदाय’)
यज्ञियायto the worthy-of-sacrifice (one) / to the sacrificial (deity)
यज्ञियाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक; यज्ञ + -इय)
स्तोमम्a hymn of praise
स्तोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
रुद्रायto Rudra
रुद्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun (deity name)
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
दृशीकम्visible/manifest; ‘to be seen’ (clear, evident)
दृशीकम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective (qualifier of स्तोमम्)
Rootदृशीक (प्रातिपदिक; वेदिक)