Mantra 7
Sukta 1.27
Rishi: Sunaḥśepa Ājīgarti
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (hymn-level)
Samhita Patha (Devanagari)
यमग्ने पृत्सु मर्त्यमवा वाजेषु यं जुनाः । स यन्ता शश्वतीरिषः ॥
Samhita Patha (IAST)
यम॑ग्ने पृ॒त्सु मर्त्य॒मवा॒ वाजे॑षु॒ यं जु॒नाः । स यन्ता॒ शश्व॑ती॒रिष॑: ॥
Transliteration
yám agne pṛtsú martyám avā́ vā́jeṣu yáṃ junā́ḥ | sá yantā́ śáśvatīr íṣaḥ ||
Translation
The mortal whom, O Agni, thou aidest in the clashes, whom thou drivest forward in the plenitudes of force—he becomes the controller of unending impulsions.
Padapatha (Word Analysis)
यम् । अ॒ग्ने॒ । पृ॒त्ऽसु । मर्त्य॑म् । अवाः॑ । वाजे॑षु । यम् । जु॒नाः । सः । यन्ता॑ । शश्व॑तीः । इषः॑ ॥यम् । अग्ने । पृत्सु । मर्त्यम् । अवाः । वाजेषु । यम् । जुनाः । सः । यन्ता । शश्वतीः । इषः ॥yam | agne | pṛt-su | martyam | avāḥ | vājeṣu | yam | junāḥ | saḥ | yantā | śaśvatīḥ | iṣaḥ
Word by Word
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पृत्सुin battles
पृत्सु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपृत्/पृत्स् (प्रातिपदिक; ‘battle, contest’)
मर्त्यम्a mortal (man)
मर्त्यम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
अवाdown; in aid, helpfully
अवा:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात; Vedic particle)
वाजेषुin contests/prize-winnings
वाजेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक; ‘prize, strength, contest for booty’)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जुनाःyou impel/urge
जुनाः:
क्रिया (अग्नेः कर्तृक-क्रिया)
TypeVerb
Rootजु (धातु; ‘to impel, urge, set in motion’)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यन्ताcontroller, guide
यन्ता:
कर्तृ
TypeAgent noun (participle-like)
Rootयम् (धातु; ‘to restrain, guide, control’) → यन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
शश्वतीःeverlasting, continual
शश्वतीः:
कर्म
TypeAdjective
Rootशश्वत् (प्रातिपदिक; ‘everlasting, continual’)
इषःrefreshments; prosperities
इषः:
कर्म
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक; ‘refreshment, nourishment, impulse, prosperity’)