HomeRig VedaMandala 1Sukta 24Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.24

Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Varuṇa
Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)

अबुध्ने राजा वरुणो वनस्योर्ध्वं स्तूपं ददते पूतदक्षः । नीचीनाः स्थुरुपरि बुध्न एषामस्मे अन्तर्निहिताः केतवः स्युः ॥

अ॒बु॒ध्ने राजा॒ वरु॑णो॒ वन॑स्यो॒र्ध्वं स्तूपं॑ ददते पू॒तद॑क्षः । नी॒चीना॑: स्थुरु॒परि॑ बु॒ध्न ए॑षाम॒स्मे अ॒न्तर्निहि॑ताः के॒तव॑: स्युः ॥

abúdhne rājā́ váruṇo vánasyordhváṃ stū́paṃ dádhāte pūtá-dakṣaḥ | nīcī́nāḥ sthúr úpari budhná eṣām asmē ántar ní-hitāḥ ketávaḥ syuḥ ||

Varuṇa the king, pure in discernment, sets the pillar of the world upright though its base is unseen. Its roots stand below, its crown is above; may its rays be set within us, hidden inwardly.

अ॒बु॒ध्ने । राजा॑ । वरु॑णः । वन॑स्य । ऊ॒र्ध्वम् । स्तूप॑म् । द॒द॒ते॒ । पू॒तऽद॑क्षः । नी॒चीनाः॑ । स्थुः॒ । उ॒परि॑ । बु॒ध्नः । ए॒षा॒म् । अ॒स्मे इति॑ । अ॒न्तः । निऽहि॑ताः । के॒तवः॑ । स्यु॒रिति॑ स्युः ॥अबुध्ने । राजा । वरुणः । वनस्य । ऊर्ध्वम् । स्तूपम् । ददते । पूतदक्षः । नीचीनाः । स्थुः । उपरि । बुध्नः । एषाम् । अस्मे इति । अन्तः । निहिताः । केतवः । स्युरिति स्युः ॥abudhne | rājā | varuṇaḥ | vanasya | ūrdhvam | stūpam | dṛte | pūta-dakṣaḥ | nīcīnāḥ | sthuḥ | upari | budhnaḥ | eṣām | asme iti | antaḥ | ni-hitāḥ | ketavaḥ | syuritisyuḥ

अबुध्नेbottomless; having no foundation
अबुध्ने:
Kartā (राज्ञः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-बुध्न (प्रातिपदिक) < बुध्न (तल/मूल) + नञ्-अभाव
राजाthe king
राजा:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā (राजा इत्यस्य अप्पोजिशन्)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
वनस्यof the wood/forest
वनस्य:
Adhikaraṇa/सम्बन्ध (उर्ध्वं स्तूपम्—वनस्य)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
ऊर्ध्वम्upright; upward
ऊर्ध्वम्:
Karma (स्तूपम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
स्तूपम्pillar; post
स्तूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्तूप (प्रातिपदिक)
ददतेsets/places; gives
ददते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (दाने) धातु
पूतदक्षःof purified power/skill; pure in might
पूतदक्षः:
Kartā (वरुणस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपूत-दक्ष (कर्मधारय समास) < पूत (शुद्ध) + दक्ष (बल/कौशल)
नीचीनाःdownward; facing down
नीचीनाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootनीचीन (प्रातिपदिक)
स्थुःthey stand; they are set
स्थुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठति) धातु
उपरिabove
उपरि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
बुध्नेin the bottom; at the base
बुध्ने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootबुध्न (प्रातिपदिक)
एषाम्of these; their
एषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
अस्मेin us; among us
अस्मे:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अन्तःwithin
अन्तः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय)
निहिताःplaced; deposited
निहिताः:
Kartā (अस्ति/स्युः इति भावे)
TypeParticiple
Rootनि-धा (धाने) धातु; कृदन्त: निहित (PPP)
केतवःsignals; banners; rays
केतवः:
Kartā
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
स्युःmay be; should be
स्युः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (भू/अस्ति) धातु