HomeRig VedaMandala 1Sukta 190Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.190

Devata: Bṛhaspati
Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (uncertain here; not recomputed and the transmitted line-length suggests possible Jagatī tendencies)

उपस्तुतिं नमस उद्यतिं च श्लोकं यंसत्सवितेव प्र बाहू । अस्य क्रत्वाहन्यो यो अस्ति मृगो न भीमो अरक्षसस्तुविष्मान् ॥

उप॑स्तुतिं॒ नम॑स॒ उद्य॑तिं च॒ श्लोकं॑ यंसत्सवि॒तेव॒ प्र बा॒हू । अ॒स्य क्रत्वा॑ह॒न्यो॒३॒॑ यो अस्ति॑ मृ॒गो न भी॒मो अ॑र॒क्षस॒स्तुवि॑ष्मान् ॥

upástutiṃ námasa údyatiṃ ca ślókaṃ yaṃsat savitéva prá bāhū́ | asyá kratvā́hanyò yó ásti mṛgó na bhīmó arákṣasaḥ túviṣmān ||

He extends upward the praise and the bowing, and he stretches forth the hymn like Savitṛ spreading his arms. By his will he is the unconquerable day-force—like a dread beast to the hostile darkness—mighty, and without need of any guarding.

उप॑ऽस्तुतिम् । नम॑सः । उत्ऽय॑तिम् । च॒ । श्लोक॑म् । यं॒स॒त् । स॒वि॒ताऽइ॑व । प्र । बा॒हू इति॑ । अ॒स्य । क्रत्वा॑ । अ॒ह॒न्यः॑ । यः । अस्ति॑ । मृ॒गः । न । भी॒मः । अ॒र॒क्षसः॒ । तुवि॑ष्मान् ॥उपस्तुतिम् । नमसः । उत्यतिम् । च । श्लोकम् । यंसत् । सविताइव । प्र । बाहू इति । अस्य । क्रत्वा । अहन्यः । यः । अस्ति । मृगः । न । भीमः । अरक्षसः । तुविष्मान् ॥upa-stutim | namasaḥ | ut-yatim | ca | ślokam | yaṃsat | savitāiva | pra | bāhū iti | asya | kratvā | ahanyaḥ | yaḥ | asti | mṛgaḥ | na | bhīmaḥ | arakṣasaḥ | tuvi ṣmān

उपस्तुतिम्praise, hymn of praise
उपस्तुतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउप-स्तुति (स्तु √स्तु ‘to praise’)
नमसःof reverence, of homage
नमसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootनमस्
उद्यतिम्uplifting/raising; exertion
उद्यतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउद्-यति (√यत् ‘to strive/raise’)
and
:
TypeIndeclinable
Root
श्लोकम्verse, chant
श्लोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootश्लोक
यंसत्let him extend/offer/guide
यंसत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यम् ‘to extend/guide/offer’
सविताSavitar (the Impeller)
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र
बाहूthe two arms
बाहू:
कर्म (यंसत्—‘extend the two arms’)
TypeNoun
Rootबाहु
अस्यof him/this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्रत्वाby (his) resolve/power of will
क्रत्वा:
करण
TypeNoun
Rootक्रतु
अहन्he struck down, he slew
अहन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√हन् ‘to strike/kill’
यःwho
यः:
कर्तृ (relative)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अस्तिis
अस्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् ‘to be’
मृगःa wild beast; deer
मृगः:
कर्तृ/विशेष्य (predicate nominative)
TypeNoun
Rootमृग
like
:
TypeIndeclinable
Root
भीमःterrible, formidable
भीमः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootभीम
अरक्षसःnon-demonic; free from Rakṣas
अरक्षसः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootअ-रक्षस् (न-रक्षस्)
तुविष्मान्mighty, vehemently powerful
तुविष्मान्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootतुविष्मन्त्