HomeRig VedaMandala 1Sukta 183Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.183

Devata: Aśvinau (with association of Uṣas)

सुवृद्रथो वर्तते यन्नभि क्षां यत्तिष्ठथः क्रतुमन्तानु पृक्षे । वपुर्वपुष्या सचतामियं गीर्दिवो दुहित्रोषसा सचेथे ॥

सु॒वृद्रथो॑ वर्तते॒ यन्न॒भि क्षां यत्तिष्ठ॑थ॒: क्रतु॑म॒न्तानु॑ पृ॒क्षे । वपु॑र्वपु॒ष्या स॑चतामि॒यं गीर्दि॒वो दु॑हि॒त्रोषसा॑ सचेथे ॥

suvṛ́dratho vartate yánn abhí kṣā́ṃ yát tiṣṭhathaḥ krátumantā́ ánu pṛkṣé | vápur vapuṣyā́ sacatām iyáṃ gī́r divó duhitrá uṣásā sacethe ||

Your well-turning chariot moves over the earth; when you take your stand, you two of will follow the sprinkling and the increase. Let this hymn join you in your beauty—O Dawn, daughter of Heaven, you too accompany them.

सु॒ऽवृत् । रथः॑ । व॒र्त॒ते॒ । यन् । अ॒भि । क्षाम् । यत् । तिष्ठ॑थः । क्रतु॑ऽमन्ता । अनु॑ । पृ॒क्षे । वपुः॑ । व॒पु॒ष्या । स॒च॒ता॒म् । इ॒यम् । गीः । दि॒वः । दु॒हि॒त्रा । उ॒षसा॑ । स॒चे॒थे॒ इति॑ ॥सुवृत् । रथः । वर्तते । यन् । अभि । क्षाम् । यत् । तिष्ठथः । क्रतुमन्ता । अनु । पृक्षे । वपुः । वपुष्या । सचताम् । इयम् । गीः । दिवः । दुहित्रा । उषसा । सचेथे इति ॥su-vṛt | rathaḥ | vartate | yan | abhi | kṣām | yat | tiṣṭhathaḥ | kratu-mantā | anu | pṛkṣe | vapuḥ | vapuṣyā | sacatām | iyam | gīḥ | divaḥ | duhitrā | uṣasā | sacetheiti

सु-वृद्रथःhaving a strong/good chariot
सु-वृद्रथः:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृसम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootसु- + वृद्रथ (प्रातिपदिक) < वृद्/वर्ध् ‘to grow, be strong’ + रथ
वर्ततेmoves/turns/proceeds
वर्तते:
Kriyā
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तते) ‘to turn, proceed, exist’
यत्when/that
यत्:
TypeIndeclinable
Rootयद् (सम्बन्धबोधक सर्वनाम)
नभिthe navel/hub
नभि:
Karma
TypeNoun
Rootनभि (प्रातिपदिक) ‘navel, hub’
क्षाम्the earth
क्षाम्:
Karma (गत्यर्थे/व्याप्त्यर्थे)
TypeNoun
Rootक्षाम्/क्षाम् (प्रातिपदिक) ‘earth, ground’
यत्when/that
यत्:
TypeIndeclinable
Rootयद् (सम्बन्धबोधक सर्वनाम)
तिष्ठथःyou two stand
तिष्ठथः:
Kriyā
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति) ‘to stand’
क्रतुमन्ताyou two, endowed with resolve/wisdom
क्रतुमन्ता:
Kartā (सम्बोधन/विशेषणरूपेण ‘युवाम्’)
TypeAdjective
Rootक्रतु-मन्त् (प्रातिपदिक) ‘possessing will/resolve, wise’
अनुalong, in accordance
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय) ‘along, after’
पृक्षेI join/attach myself
पृक्षे:
Kriyā
TypeVerb
Root√पृच्/पृक्ष् (वेदिक) ‘to mix, join; to be in contact’
वपुःform/beauty
वपुः:
Karma
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक) ‘form, beauty, body’
वपुष्याwith beauty/with a fair form
वपुष्या:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootवपुष्य (प्रातिपदिक) ‘beautiful, having beauty’
सचताम्let the two accompany/be together
सचताम्:
Kriyā
TypeVerb
Root√सच् (सचते) ‘to accompany, be together’
इयम्this
इयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
गीःhymn/song
गीः:
Kartā (इयम् गीः)
TypeNoun
Rootगीर्/गिर् (प्रातिपदिक) ‘song, hymn, voice’
दिवःof heaven
दिवः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक) ‘sky, heaven; day’
दुहितृdaughter
दुहितृ:
Kartā (उषसः विशेषण/अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक) ‘daughter’
उषसाthe two Dawns (Dawn-pair)
उषसा:
Kartā (युगलदेवता)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक) ‘Dawn’
सचेथेyou two accompany/are united
सचेथे:
Kriyā
TypeVerb
Root√सच् (सचते) ‘to accompany, be together’