HomeRig VedaMandala 1Sukta 182Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.182

Rishi: Agastya Māna (traditional for this Aśvin cluster; confirm via Anukramaṇī for RV 1.182)
Devata: Aśvinau (Nāsatyā)
Chandas: Triṣṭubh

कः स्विद्वृक्षो निःष्ठितो मध्ये अर्णसो यं तौग्र्यो नाधितः पर्यषस्वजत् । पर्णा मृगस्य पतरोरिवारभ उदश्विना ऊहथुः श्रोमताय कम् ॥

कः स्वि॑द्वृ॒क्षो निःष्ठि॑तो॒ मध्ये॒ अर्ण॑सो॒ यं तौ॒ग्र्यो ना॑धि॒तः प॒र्यष॑स्वजत् । प॒र्णा मृ॒गस्य॑ प॒तरो॑रिवा॒रभ॒ उद॑श्विना ऊहथु॒: श्रोम॑ताय॒ कम् ॥

káḥ svíd vṛkṣó níḥṣṭhito mádhye árṇaso yáṃ taugryó nā́dhitaḥ páryaṣasvajat | párṇā mṛgásya pátaror ivārabha úd aśvinā ūhathuḥ śrómātāya kám ||

What was that tree standing forth in the midst of the flood, which the afflicted Taugrya clasped around? As one clings to the two wings of a flying creature, so, O Ashvins, you bore him up and out for his saving.

कः । स्वि॒त् । वृ॒क्षः । निःऽस्थि॑तः । मध्ये॑ । अर्ण॑सः । यम् । तौ॒ग्र्यः । ना॒धि॒तः । प॒रि॒ऽअष॑स्वजत् । प॒र्णा । मृ॒गस्य॑ । प॒तरोः॑ऽइव । आ॒ऽरभे॑ । उत् । अ॒श्वि॒ना॒ । ऊ॒ह॒थुः॒ । श्रोम॑ताय । कम् ॥कः । स्वित् । वृक्षः । निःस्थितः । मध्ये । अर्णसः । यम् । तौग्र्यः । नाधितः । परिअषस्वजत् । पर्णा । मृगस्य । पतरोःइव । आरभे । उत् । अश्विना । ऊहथुः । श्रोमताय । कम् ॥kaḥ | svit | vṛkṣaḥ | niḥ-sthitaḥ | madhye | arṇasaḥ | yam | taugryaḥ | nādhitaḥ | pari-aṣasvajat | parṇā | mṛgasya | pataroḥ-iva | ārabhe | ut | aśvinā | ūhathuḥ | śromatāya | kam

कःwho?
कः:
Kartā
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
स्वित्indeed? / pray
स्वित्:
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
वृक्षःtree
वृक्षः:
Kartā
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
निःष्ठितःstanding firm / set
निःष्ठितः:
Kartā (वृक्षस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootस्था (धातु) + नि + निः (उपसर्ग) → निः-स्था; कृदन्त-प्रातिपदिक: निःष्ठित
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootमध्य (प्रातिपदिक) अथवा मध्ये (अव्ययीभाव)
अर्णसःof the flood/stream
अर्णसः:
Adhikaraṇa (मध्ये—कस्य? अर्णसः)
TypeNoun
Rootअर्णस् (प्रातिपदिक)
यम्whom/which
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तौग्र्यःthe son/descendant of Tugra (Tugrya)
तौग्र्यः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootतौग्र्य (प्रातिपदिक; तुग्र-सम्बन्धी)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
अधितःfrom above / over
अधितः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय) + तस् (तद्धित) → अधितस्
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
अषस्वजत्embraced / clasped
अषस्वजत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootस्वञ्ज्/स्वज् (धातु: ‘आलिङ्गने’) + आ (उपसर्ग) + परि (उपसर्ग) → परि-आ-स्वज्
पर्णाleaves
पर्णा:
Kartā
TypeNoun
Rootपर्ण (प्रातिपदिक)
मृगस्यof the wild animal/deer
मृगस्य:
Sambandha (पर्णा—कस्य?)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
पतरःwings/feathers
पतरः:
Kartā (उपमान-भागः)
TypeNoun
Rootपतर (प्रातिपदिक; ‘पंख/पर’)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
आरभेhas taken hold / clung
आरभे:
Kriyā
TypeVerb
Rootरभ् (धातु: ‘ग्रहणे/आलम्बने’) + आ (उपसर्ग) → आरभ्
उत्up / forth
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत् (निपात/उपसर्ग)
अश्विनाthe two Aśvins
अश्विना:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; द्विवचन-देवता)
ऊहथुःyou two carried/raised
ऊहथुः:
Kriyā
TypeVerb
Rootऊह् (धातु: ‘ऊहने/वहने/उद्धरणे’)
श्रोमतायfor fame/glory
श्रोमताय:
Sampradāna
TypeNoun (abstract/dative) / Adjective used substantively
Rootश्रोमत (प्रातिपदिक; ‘श्रवस्/कीर्ति-युक्त’)
कम्whom?/what?
कम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)