HomeRig VedaMandala 1Sukta 180Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.180

Rishi: Unknown/varied (requires external index for RV 1.180)
Devata: Aśvins
Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (uncertain; requires metrical verification)

युवमत्यस्याव नक्षथो यद्विपत्मनो नर्यस्य प्रयज्योः । स्वसा यद्वां विश्वगूर्ती भराति वाजायेट्टे मधुपाविषे च ॥

यु॒वमत्य॒स्याव॑ नक्षथो॒ यद्विप॑त्मनो॒ नर्य॑स्य॒ प्रय॑ज्योः । स्वसा॒ यद्वां॑ विश्वगूर्ती॒ भरा॑ति॒ वाजा॒येट्टे॑ मधुपावि॒षे च॑ ॥

yuvám atyasyá áva nakṣatho yád vípatmano náryasya práyajyoḥ | svásā yád vāṃ viśvagūrtī́ bhárāti vājā́yeṭṭe madhu-pāv íṣe ca ||

You two protected Atya when the swift-moving, manly one was to be offered forth. When your sister Viśvagūrtī brings (the offering), she invokes you for the plenitude of force and for increase, O drinkers of honey.

यु॒वम् । अत्य॑स्य । अव॑ । न॒क्ष॒थः॒ । यत् । विऽप॑त्मनः । नर्य॑स्य । प्रऽय॑ज्योः । स्वसा॑ । यत् । वा॒म् । वि॒श्व॒गू॒र्ती॒ इति॑ विश्वऽगूर्ती । भरा॑ति । वाजा॑य । ईट्टे॑ । म॒धु॒ऽपौ॒ । इ॒षे । च॒ ॥युवम् । अत्यस्य । अव । नक्षथः । यत् । विपत्मनः । नर्यस्य । प्रयज्योः । स्वसा । यत् । वाम् । विश्वगूर्ती इति विश्वगूर्ती । भराति । वाजाय । ईट्टे । मधुपौ । इषे । च ॥yuvam | atyasya | ava | nakṣathaḥ | yat | vi-patmanaḥ | naryasya | pra-yajyoḥ | svasā | yat | vām | viśvagūrtī itiviśva-gūrtī | bharāti | vājāya | īṭe | madhu-pau | iṣe | ca

युवम्you two
युवम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अत्यस्यbeyond/over; of him/its
अत्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeIndeclinable + Pronoun
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + इदम्/अस्य (सर्वनाम)
आवtowards/over; down (particle)
आव:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) + अव्/अव (अव्यय ‘down/away’ as Vedic particle)
नक्षथःyou two reach/attain
नक्षथः:
क्रिया
TypeVerb
Rootनश् (धातु; ‘reach, attain’)
यत्when/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध/यत्-प्रत्यय सर्वनाम)
विपत्मनःof the far-flying course / of the flight
विपत्मनः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवि + पत्मन् (प्रातिपदिक; ‘flight/winged course’)
नर्यस्यof the manly/heroic (one)
नर्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootनर्य (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘manly, heroic’)
प्रयज्योःof the two worthy of worship/sacrifice
प्रयज्योः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (dual) / Kṛdanta
Rootप्र + यज्य (कृदन्त/विशेषण; ‘to be worshipped, worthy of sacrifice’)
स्वसाthe sister
स्वसा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक; ‘sister’)
यत्when/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
वाम्to you two / of you two
वाम्:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (द्विवचन सर्वनाम)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
विश्वगूर्तीall-praising (one)
विश्वगूर्ती:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective (as epithet) / Noun
Rootविश्व-गूर्तिन्/गूर्तिः (प्रातिपदिक; ‘all-praising, universally lauding’)
भरातिbrings/bears
भराति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ (धातु; ‘bear, bring’)
वाजायfor the prize/strength
वाजाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक; ‘prize, strength, booty, food’)
इट्टेseeks/desires
इट्टे:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु; ‘go, seek’ > Vedic middle ‘desire/seek’), or √इष् (desire) in Vedic usage
मधुपाविषेfor the honey-drinker
मधुपाविषे:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootमधु-पावि (समास; ‘honey-drinking’ epithet) / पाविन् (drinker) from √पा ‘drink’
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)