Mantra 6
Sukta 1.17
Rishi: Kakṣīvant Dairghatamasa (traditionally for RV 1.17)
Devata: Indra-Varuṇa (dual)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
तयोरिदवसा वयं सनेम नि च धीमहि । स्यादुत प्ररेचनम् ॥
Samhita Patha (IAST)
तयो॒रिदव॑सा व॒यं स॒नेम॒ नि च॑ धीमहि । स्यादु॒त प्र॒रेच॑नम् ॥
Transliteration
táyor íd avásā vayáṃ sanéma ní ca dhīmahi | syād utá pra-récanam ||
Translation
By the help of those two alone, may we win; and may we set our thought steadily within. And may there be also the forward outflowing increase—an overflow of plenitude in the being.
Padapatha (Word Analysis)
तयोः॑ । इत् । अव॑सा । व॒यम् । स॒नेम॑ । नि । च॒ । धी॒म॒हि॒ । स्यात् । उ॒त । प्र॒ऽरेच॑नम् ॥तयोः । इत् । अवसा । वयम् । सनेम । नि । च । धीमहि । स्यात् । उत । प्ररेचनम् ॥tayoḥ | it | avasā | vayam | sanema | ni | ca | dhīmahi | syāt | uta | pra-recanam
Word by Word
तयोःof those two
तयोः:
सम्बन्ध (genitive relation: ‘of those two’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तयोः
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
अवसाby (their) help
अवसा:
करण
TypeNoun
Rootअवस् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक) ‘help, aid’
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → वयम्
सनेमmay we win/obtain
सनेम:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√सन् (to gain, win) / Vedic: ‘to obtain’
निdown, in; (as preverb)
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
धीमहिwe place/establish (set down)
धीमहि:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (to place, set) with preverb नि → निधा ‘to lay down, establish’; Vedic also ‘to fix (thought)’
स्यात्may it be
स्यात्:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (to be)
उतand also, moreover
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
प्ररेचनम्a bountiful outpouring / bestowal
प्ररेचनम्:
कर्तृ/कर्म (contextual: ‘may there be (as) a bounty’)
TypeNoun
Rootप्र-√रिच् (to empty out, pour forth; to bestow) → प्ररेचन (नपुंसक प्रातिपदिक) ‘outpouring, bestowal, bounty’