Mantra 5
Sukta 1.17
Rishi: Kakṣīvant Dairghatamasa (traditionally for RV 1.17)
Devata: Indra-Varuṇa (dual)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रः सहस्रदाव्नां वरुणः शंस्यानाम् । क्रतुर्भवत्युक्थ्यः ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्र॑: सहस्र॒दाव्नां॒ वरु॑ण॒: शंस्या॑नाम् । क्रतु॑र्भवत्यु॒क्थ्य॑: ॥
Transliteration
índraḥ sahasra-dā́vnāṃ váruṇaḥ śáṃsyānām | kratúr bhavaty ukthyàḥ ||
Translation
Indra is of those who bestow a thousandfold plenitude; Varuṇa is of those worthy to be affirmed in the inspired word. The will and discerning power (kratu) becomes fit for the hymn and invocation.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रः॑ । स॒ह॒स्र॒ऽदाव्ना॑म् । वरु॑णः । शंस्या॑नाम् । क्रतुः॑ । भ॒व॒ति॒ । उ॒क्थ्यः॑ ॥इन्द्रः । सहस्रदाव्नाम् । वरुणः । शंस्यानाम् । क्रतुः । भवति । उक्थ्यः ॥indraḥ | sahasra-dāvnām | varuṇaḥ | śaṃsyānām | kratuḥ | bhavati | ukthyaḥ
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सहस्रदाव्नाम्of the thousand-givers / of those who give a thousand
सहस्रदाव्नाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (genitive plural epithet)
Rootसहस्र-दावन् (समास; दावन् < √दा ‘देने’)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ (समुच्चित) / विषय-निर्देश
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
शंस्यानाम्of the praiseworthy (ones) / of those to be praised
शंस्यानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (genitive plural)
Rootशंस्य (कृदन्त-विशेषण; √शंस् ‘स्तुतौ/प्रशंसायाम्’ + यत्)
क्रतुःresolve, will, purposeful power
क्रतुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
भवतिbecomes / is
भवति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (सत्तायाम्)
उक्थ्यःworthy of the hymn; to be invoked/praised with an uktha
उक्थ्यः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootउक्थ्य (विशेषण; उक्थ ‘hymn/recitation’ + य)