Mantra 2
Sukta 1.17
Rishi: Medhātithi Kāṇva (trad.)
Devata: Indra-Varuṇa (dual)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
गन्तारा हि स्थोऽवसे हवं विप्रस्य मावतः । धर्तारा चर्षणीनाम् ॥
Samhita Patha (IAST)
गन्ता॑रा॒ हि स्थोऽव॑से॒ हवं॒ विप्र॑स्य॒ माव॑तः । ध॒र्तारा॑ चर्षणी॒नाम् ॥
Transliteration
gántārā hí sthó ’váse hávaṁ víprasya mā́vataḥ | dhartārā carṣaṇīnā́m ||
Translation
For you two are indeed the comers to our aid, hearing the call of the inspired one who has the mighty impulse; you are the upholders of the peoples—powers that sustain the human march.
Padapatha (Word Analysis)
गन्ता॑राः । हि । स्थः । अव॑से । हव॑म् । विप्र॑स्य । माव॑तः । ध॒र्तारा॑ च॒र्ष॒णी॒नाम् ॥गन्ताराः । हि । स्थः । अवसे । हवम् । विप्रस्य । मावतः । धर्तारा चर्षणीनाम् ॥gantārāḥ | hi | sthaḥ | avase | havam | viprasya | māvataḥ | dhartārācarṣaṇīnām
Word by Word
गन्तारौthe two goers/arrivers (i.e., the two who come)
गन्तारौ:
कर्तृ
TypeNoun (agent noun)
Rootगम् (धातु) → गन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
स्थःyou two are / you two stand
स्थः:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु) (वेद. रूप: स्थः = स्थथः/स्थः)
अवसेfor help, for aid
अवसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक) अथवा √अव् (रक्षणे) → अवस्
हवम्invocation, call
हवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव (प्रातिपदिक) < √ह्वे/हू (आह्वाने)
विप्रस्यof the inspired poet/seer
विप्रस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
मावतःof the wealthy/possessing (one)
मावतः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective (substantival)
Rootमावत् (प्रातिपदिक; वेद. ‘possessing/abounding in …’, here ‘wealthy/possessing means’)
धर्तारौthe two supporters/bearers
धर्तारौ:
कर्तृ
TypeNoun (agent noun)
Root√धृ (धारणे) → धर्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
चर्षणीनाम्of the peoples/men
चर्षणीनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootचर्षणी (प्रातिपदिक; वेद. ‘men, peoples, tribes’)