HomeRig VedaMandala 1Sukta 162Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.162

Rishi: Dīrghatamas Aucathya
Devata: Ritual powers of the Aśvamedha (supporting deities implicit; collective ‘workers’ as functional devatās)
Chandas: Triṣṭubh

यूपव्रस्का उत ये यूपवाहाश्चषालं ये अश्वयूपाय तक्षति । ये चार्वते पचनं सम्भरन्त्युतो तेषामभिगूर्तिर्न इन्वतु ॥

यू॒प॒व्र॒स्का उ॒त ये यू॑पवा॒हाश्च॒षालं॒ ये अ॑श्वयू॒पाय॒ तक्ष॑ति । ये चार्व॑ते॒ पच॑नं स॒म्भर॑न्त्यु॒तो तेषा॑म॒भिगू॑र्तिर्न इन्वतु ॥

yūpavráskā utá yé yūpavāhā́ś caṣā́laṃ yé aśvayūpā́ya tákṣati | yé cā́rvate pácanaṃ sambháranty utó téṣām abhigū́rtir na invatu ||

May those who fashion the posts, and those who carry them; those who carve the headpiece for the horse-post; and those who bring the cooking—may the strong collective assent and forward-impulsion of all of them move us onward.

यू॒प॒ऽव्र॒स्काः । उ॒त । ये । यू॒प॒ऽवा॒हाः । च॒षाल॑म् । ये । अ॒श्व॒ऽयू॒पाय॑ । तक्ष॑ति । ये । च॒ । अर्व॑ते । पच॑नम् । स॒म्ऽभर॑न्ति । उ॒तो इति॑ । तेषा॑म् । अ॒भिऽगू॑र्तिः । नः॒ । इ॒न्व॒तु॒ ॥यूपव्रस्काः । उत । ये । यूपवाहाः । चषालम् । ये । अश्वयूपाय । तक्षति । ये । च । अर्वते । पचनम् । सम्भरन्ति । उतो इति । तेषाम् । अभिगूर्तिः । नः । इन्वतु ॥yūpa-vraskāḥ | uta | ye | yūpa-vāhāḥ | caṣālam | ye | aśva-yūpāya | takṣati | ye | ca | arvate | pacanam | sam-bharanti | uto iti | teṣām | abhi-gūrtiḥ | naḥ | invatu

यू॒प॒व्र॒स्काःthe yūpa-cutters / those who trim the sacrificial post
यू॒प॒व्र॒स्काः:
कर्तृ
TypeNoun (agent-noun) / Adjective
Rootयूप-व्रस्क (प्रातिपदिक; व्रस्क < √व्रश्/व्रस्क् ‘छेदन/कर्तन’)
उ॒तand also
उ॒त:
TypeIndeclinable
Rootउत
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यू॑पवा॒हाःthe yūpa-bearers / those who carry the post
यू॑पवा॒हाः:
कर्तृ
TypeNoun (agent-noun) / Adjective
Rootयूप-वाह (प्रातिपदिक; वाह < √वह् ‘वहन’)
and
:
TypeIndeclinable
Root
षालम्the (yoke-)pin / chashāla (ritual implement)
षालम्:
कर्म
TypeNoun
Rootचषाल (प्रातिपदिक)
येwho
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अ॑श्वयू॒पायfor the horse-post (the yūpa for the horse-sacrifice)
अ॑श्वयू॒पाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअश्व-यूप (प्रातिपदिक)
तक्ष॑तिhe fashions / he carpenters
तक्ष॑ति:
TypeVerb
Root√तक्ष् (तक्षति)
येwho
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्
and
:
TypeIndeclinable
Root
अर्व॑तेfor the steed / for the horse
अर्व॑ते:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअर्वत् (प्रातिपदिक)
पच॑नम्the cooking / the cooked offering (cooking-preparation)
पच॑नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपचन (प्रातिपदिक; < √पच् ‘पाक’)
स॒म्भर॑न्तिthey bring together / they provide
स॒म्भर॑न्ति:
TypeVerb
Rootसम्-√भृ (भरति)
उ॒तोand also
उ॒तो:
TypeIndeclinable
Rootउत + उ (sandhi-form)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अ॒भिगू॑र्तिःthe acclamation / praise
अ॒भिगू॑र्तिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअभि-गूर्ति (प्रातिपदिक; गूर्ति < √गॄ/√गुर् ‘स्तुति/प्रशंसा’—‘praise, acclamation’)
नःour / of us
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
इ॒न्व॒तुmay it set in motion / impel / gladden
इ॒न्व॒तु:
TypeVerb
Root√इन्/√इन्व् (इन्वति ‘प्रेरणे/गमने’)