HomeRig VedaMandala 1Sukta 162Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.162

Rishi: Traditional: Dīrghatamas Aucathya (hymn complex)
Devata: Aśva/offerings in Aśvamedha frame; Pūṣan and Tvaṣṭṛ prominently
Chandas: Trishtubh

एष च्छागः पुरो अश्वेन वाजिना पूष्णो भागो नीयते विश्वदेव्यः । अभिप्रियं यत्पुरोळाशमर्वता त्वष्टेदेनं सौश्रवसाय जिन्वति ॥

ए॒ष च्छाग॑: पु॒रो अश्वे॑न वा॒जिना॑ पू॒ष्णो भा॒गो नी॑यते वि॒श्वदे॑व्यः । अ॒भि॒प्रियं॒ यत्पु॑रो॒ळाश॒मर्व॑ता॒ त्वष्टेदे॑नं सौश्रव॒साय॑ जिन्वति ॥

eṣá chā́gaḥ puró áśvena vājínā pū́ṣṇo bhā́go nīyate viśvá-devyaḥ | abhí-priyaṃ yát puroḷā́śam árvātā tváṣṭed énaṃ sauśrávasāya jinvatí ||

This goat is led in front with the swift horse as Pūṣan’s portion, for all the gods. When the beloved puroḷāśa is offered with the steed, Tvaṣṭṛ strengthens it for good fame—he perfects the form so the offering becomes a true vehicle of the soul’s renown.

ए॒षः । छागः॑ । पु॒रः । अश्वे॑न । वा॒जिना॑ । पू॒ष्णः । भ॒गः । नी॒य॒ते॒ । वि॒श्वऽदे॑व्यः । अ॒भि॒ऽप्रिय॑म् । यत् । पु॒रो॒ळाश॑म् । अर्व॑ता । त्वष्टा॑ । इत् । ए॒न॒म् । सौ॒श्र॒व॒साय॑ । जि॒न्व॒ति॒ ॥एषः । छागः । पुरः । अश्वेन । वाजिना । पूष्णः । भगः । नीयते । विश्वदेव्यः । अभिप्रियम् । यत् । पुरोळाशम् । अर्वता । त्वष्टा । इत् । एनम् । सौश्रवसाय । जिन्वति ॥eṣaḥ | chāgaḥ | puraḥ | aśvena | vājinā | pūṣṇaḥ | bhagaḥ | nīyate | viśva-devyaḥ | abhi-priyam | yat | puroḷāśam | arvatā | tvaṣṭā | it | enam | sauśravasāya | ji nvati

एषःthis (one)
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष-
छागःgoat
छागः:
Kartā
TypeNoun
Rootछाग (प्रातिपदिक)
पुरःin front, before
पुरः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्यय/उपसर्गीय-प्रातिपदिक)
अश्वेनwith/by the horse
अश्वेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
वाजिनाswift, prize-winning
वाजिना:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
Sambandha
TypeNoun
Rootपूषन् (देवनाम-प्रातिपदिक)
भागःportion, share
भागः:
Kartā
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
नीयतेis led, is conducted
नीयते:
Kriyā
TypeVerb
Rootनी (धातु) [नयति]
विश्वदेव्यःpertaining to all the gods
विश्वदेव्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्वदेव्य (प्रातिपदिक; ‘belonging to all the gods’)
अभिप्रियम्dear, pleasing
अभिप्रियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअभि-प्रिय (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध-सर्वनाम)
पुरोळाशम्puroḍāśa (sacrificial cake)
पुरोळाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरोळाश (प्रातिपदिक)
अर्वताwith/by the steed
अर्वता:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअर्वत् (प्रातिपदिक)
त्वष्टाTvaṣṭṛ
त्वष्टा:
Kartā
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (देवनाम-प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एनम्him/it
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्/एनद् (अनाफोरिक-सर्वनाम)
सौश्रवसायfor good renown
सौश्रवसाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसौश्रवस (प्रातिपदिक; ‘good fame/renown’)
जिन्वतिimpels, invigorates
जिन्वति:
Kriyā
TypeVerb
Rootजिव्/जिन्व् (धातु; Vedic ‘to set in motion, quicken, invigorate’)