HomeRig VedaMandala 1Sukta 162Mantra 20
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 20

Sukta 1.162

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional)
Devata: Aśva (offered force) with Agni/transformative heat implicitly; moral-ritual guardianship of ṛta
Chandas: Triṣṭubh (verse-level verification recommended)

मा त्वा तपत्प्रिय आत्मापियन्तं मा स्वधितिस्तन्व आ तिष्ठिपत्ते । मा ते गृध्नुरविशस्तातिहाय छिद्रा गात्राण्यसिना मिथू कः ॥

मा त्वा॑ तपत्प्रि॒य आ॒त्मापि॒यन्तं॒ मा स्वधि॑तिस्त॒न्व१॒॑ आ ति॑ष्ठिपत्ते । मा ते॑ गृ॒ध्नुर॑विश॒स्ताति॒हाय॑ छि॒द्रा गात्रा॑ण्य॒सिना॒ मिथू॑ कः ॥

mā tvā tapat priyá ātmā́pi-yántaṃ mā svá-dhitís tanvà ā́ tiṣṭhipat te | mā te gṛdhnúr avi-śastā́ti-hāya chidrā́ gā́trāṇy asínā mithū́ kaḥ ||

Let not the beloved inmost self, drawing near, be scorched; let not the axe stand upon thy body. Let not the greedy, unskilled cutter, overstepping, make thy limbs broken and full of gaps with the blade, striking wrongly.

मा । त्वा॒ । त॒प॒त् । प्रि॒यः । आ॒त्मा । अ॒पि॒ऽयन्त॑म् । मा । स्वऽधि॑तिः । त॒न्वः॑ । आ । ति॒स्थि॒प॒त् । ते॒ । मा । ते॒ । गृ॒ध्नुः । अ॒वि॒ऽश॒स्ता । अ॒ति॒ऽहाय॑ । छि॒द्रा । गात्रा॑णि । अ॒सिना॑ । मिथु॑ । क॒रिति॑ कः ॥मा । त्वा । तपत् । प्रियः । आत्मा । अपियन्तम् । मा । स्वधितिः । तन्वः । आ । तिस्थिपत् । ते । मा । ते । गृध्नुः । अविशस्ता । अतिहाय । छिद्रा । गात्राणि । असिना । मिथु । करिति कः ॥mā | tvā | tapat | priyaḥ | ātmā | api-yantam | mā | sva-dhitiḥ | tanvaḥ | ā | tisthipat | te | mā | te | gṛdhnuḥ | avi-śastā | ati-hāya | chidrā | gātrāṇi | asinā | mithu | kariti kaḥ

माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
त्वाyou (thee)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तपत्may (it) burn / scorch
तपत्:
TypeVerb
Rootतप् (तपँ दाहे)
प्रियःdear, beloved
प्रियः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
आत्माself; vital being
आत्मा:
Kartā (apposition to प्रियः)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
अपियन्तम्approaching; coming near
अपियन्तम्:
Karma (of तपत्)
TypeParticiple
Rootअपि-यम् (यम् उपरमे/गत्यर्थे; उपसर्ग अपि) → अपियन्त् (वर्तमान कृदन्त)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
स्वधितिःaxe; hatchet
स्वधितिः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्वधिति (प्रातिपदिक)
तन्वःof (your) body
तन्वः:
Adhikaraṇa/सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक) / तन्व्- (वैदिक रूप)
towards; onto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
तिष्ठिपत्may (it) stand upon / press upon
तिष्ठिपत्:
TypeVerb
Rootस्था (ष्ठा गतिनिवृत्तौ) → तिष्ठि- (वैदिक परस्मैपद-आदेश)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गृध्नुःgreedy; ravenous
गृध्नुः:
Kartā
TypeAdjective
Rootगृध्नु (प्रातिपदिक; from √गृध् ‘to be greedy’)
अविशः(like) a sheep (or sheepfold); harmless one
अविशः:
Kartā (apposition/descriptor)
TypeNoun
Rootअवि-श (प्रातिपदिक) / अविश् (वैदिक) ‘sheepfold; sheep’
तातिहायlying in wait; assailing
तातिहाय:
Kartā (qualifier of गृध्नुः)
TypeAdjective
Rootतातिहाय (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण, ‘lying in wait/attacking’)
छिद्राःpierced; with holes
छिद्राः:
Karma (of कः/करोतु implied)
TypeAdjective
Rootछिद्र (प्रातिपदिक)
गात्राणिlimbs; body-parts
गात्राणि:
Karma (things affected)
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
असिनाwith a sword
असिना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअसि (प्रातिपदिक)
मिथूwrongly; in confusion; mutually
मिथू:
TypeIndeclinable
Rootमिथु (अव्यय)
कःwho? (lest anyone)
कः:
Kartā
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-सर्वनाम)