HomeRig VedaMandala 1Sukta 162Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 1.162

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional)
Devata: Aśva (as offering) with Agni as operative power of transformation
Chandas: Triṣṭubh (verse-level verification recommended)

मा त्वाग्निर्ध्वनयीद्धूमगन्धिर्मोखा भ्राजन्त्यभि विक्त जघ्रिः । इष्टं वीतमभिगूर्तं वषट्कृतं तं देवासः प्रति गृभ्णन्त्यश्वम् ॥

मा त्वा॒ग्निर्ध्व॑नयीद्धू॒मग॑न्धि॒र्मोखा भ्राज॑न्त्य॒भि वि॑क्त॒ जघ्रि॑: । इ॒ष्टं वी॒तम॒भिगू॑र्तं॒ वष॑ट्कृतं॒ तं दे॒वास॒: प्रति॑ गृभ्ण॒न्त्यश्व॑म् ॥

mā tvāgnír dhvánayīd dhūmá-gandhir mókhā bhrā́janty abhí vikta jághriḥ | iṣṭáṃ vītám abhí-gūrtaṃ váṣaṭ-kṛtaṃ táṃ devā́saḥ práti gṛbhṇanty áśvam ||

Let not the Fire, roaring and smoke-scented, afflict thee; let not the glowing cauldron seize and scorch thee. Offered and welcomed, well-invoked and made ready with the sacred cry, that steed the Gods accept and take to themselves.

मा । त्वा॒ । अ॒ग्निः । ध्व॒न॒यी॒त् । धू॒मऽग॑न्धिः । मा । उ॒खा । भ्राज॑न्ती । अ॒भि । वि॒क्त॒ । जघ्रिः॑ । इ॒ष्टम् । वी॒तम् । अ॒भिऽगू॑र्तम् । वष॑ट्ऽकृतम् । तम् । दे॒वासः॑ । प्रति॑ । गृ॒भ्ण॒न्ति॒ । अश्व॑म् ॥मा । त्वा । अग्निः । ध्वनयीत् । धूमगन्धिः । मा । उखा । भ्राजन्ती । अभि । विक्त । जघ्रिः । इष्टम् । वीतम् । अभिगूर्तम् । वषट्कृतम् । तम् । देवासः । प्रति । गृभ्णन्ति । अश्वम् ॥mā | tvā | agniḥ | dhvanayīt | dhūma-gandhiḥ | mā | ukhā | bhrājantī | abhi | vikta | jaghriḥ | iṣṭam | vītam | abhi-gūrtam | vaṣaṭ-kṛtam | tam | devāsaḥ | prati | gṛbhṇanti | aśvam

माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) / मा (अव्यय)
त्वाyou (thee)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि-
ध्वनयीत्should resound/roar (over)
ध्वनयीत्:
TypeVerb
Rootध्वन् (ध्वनति) / ध्वनि-करणे
धूमगन्धिःsmoke-scented, smelling of smoke
धूमगन्धिः:
Kartā (as qualifier of agent)
TypeAdjective
Rootधूम-गन्धि- (समास: धूमस्य गन्धः यस्य)
मोखाmuzzles/fastenings (protective coverings)
मोखा:
Kartā
TypeNoun
Rootमोख- / मोखा- (प्रातिपदिक; वैदिक)
भ्राजन्तिshine, gleam
भ्राजन्ति:
TypeVerb
Rootभ्राज् (दीप्तौ)
अभिtoward, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि
विक्तloosened, separated
विक्त:
TypeParticiple
Rootविच्/विक् (विच्छेदे) + क्त
जघ्रिःyou have smelled
जघ्रिः:
TypeVerb
Rootघ्रā (घ्राणे) [perf. stem जघ्र-]
इष्टम्the desired/accepted (offering)
इष्टम्:
Karma
TypeParticiple (used as noun/adj.)
Rootइष् (इच्छायाम्/यज्-सम्बद्ध ‘इष्ट’ = यज्ञे इष्टम्) + क्त
वीतम्welcomed, enjoyed/received
वीतम्:
Karma (as qualifier)
TypeParticiple (used as adj.)
Rootवी (वेति) / वि-इ (गत्यादौ) + क्त; वैदिक ‘वीत’ = ‘invited/received’
अभिगूर्तम्duly praised/invoked
अभिगूर्तम्:
Karma (as qualifier)
TypeParticiple (used as adj.)
Rootगॄ/गुर् (स्तुतौ/आह्वाने) + अभि- + क्त; ‘गूर्त’ वैदिक = ‘praised/solemnly invoked’
वषट्कृतम्accompanied by the vaṣaṭ-call, vaṣaṭ-made
वषट्कृतम्:
Karma (as qualifier)
TypeParticiple (used as adj.)
Rootवषट् (निगद) + कृ (करणे) + क्त
तम्that (him/it)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
देवासःthe gods
देवासः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव-
प्रतिtoward, in response
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
गृभ्णन्तिseize, take hold of
गृभ्णन्ति:
TypeVerb
Rootग्रह्/गृभ् (ग्रहणे)
अश्वम्the horse
अश्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व-