HomeRig VedaMandala 1Sukta 162Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 1.162

Rishi: Dīrghatamas Aucathya
Devata: Ritual instruments as embodied powers; the aśva as consecrated force
Chandas: Triṣṭubh

यन्नीक्षणं माँस्पचन्या उखाया या पात्राणि यूष्ण आसेचनानि । ऊष्मण्यापिधाना चरूणामङ्काः सूनाः परि भूषन्त्यश्वम् ॥

यन्नीक्ष॑णं माँ॒स्पच॑न्या उ॒खाया॒ या पात्रा॑णि यू॒ष्ण आ॒सेच॑नानि । ऊ॒ष्म॒ण्या॑पि॒धाना॑ चरू॒णाम॒ङ्काः सू॒नाः परि॑ भूष॒न्त्यश्व॑म् ॥

yán nī́kṣaṇaṃ mā́ṃspacanyā ukhā́yā yā́ pā́trāṇi yū́ṣṇa ā́secanāni | ū́ṣmaṇyā apidhā́nā carūṇā́m aṅkā́ḥ sū́nāḥ pári bhūṣanty aśvám ||

The looking and tending of the flesh-cooking pot, the vessels for pouring the broth, the heat-keeping covers, the ladles of the cooked offerings—well-fashioned, they arrange and adorn the steed of force on every side.

यत् । नि॒ऽईक्ष॑णम् । मां॒स्पच॑न्याः । उ॒खायाः॑ । या । पात्रा॑णि । यू॒ष्णः । आ॒ऽसेच॑नानि । ऊ॒ष्म॒ण्या॑ । अ॒पि॒ऽधाना॑ । च॒रू॒णाम् । अ॒ङ्काः । सू॒नाः । परि॑ । भू॒ष॒न्ति॒ । अश्व॑म् ॥यत् । निईक्षणम् । मांस्पचन्याः । उखायाः । या । पात्राणि । यूष्णः । आसेचनानि । ऊष्मण्या । अपिधाना । चरूणाम् । अङ्काः । सूनाः । परि । भूषन्ति । अश्वम् ॥yat | ni-īkṣaṇam | māṃspacanyāḥ | ukhāyāḥ | yā | pātrāṇi | yūṣṇaḥ | āsecanāni | ūṣmaṇyā | api-dhānā | carūṇām | aṅkāḥ | sūnāḥ | pari | bhūṣanti | aśvam

यत्that which / whatever
यत्:
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
नीक्षणम्the looking/inspection
नीक्षणम्:
Kartā (समुच्चित-वस्तूनां सूचीकरणे) / विषय-निर्देश
TypeNoun
Rootनि-ईक्ष् (धातु) → नीक्षण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
मांसपचन्याःmeat-cooking
मांसपचन्याः:
Kartā (उखाः)
TypeAdjective
Rootमांस + पच् (धातु) → पचन्य (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)
उखायाःthe cooking-pots (ukhas)
उखायाः:
Kartā
TypeNoun
Rootउखा (प्रातिपदिक)
याwhich
या:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पात्राणिvessels, bowls
पात्राणि:
Kartā (समुच्चित-वस्तूनां सूचीकरणे)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
यूष्णःof broth/juice (yūṣa)
यूष्णः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of broth’
TypeNoun
Rootयूषन् (प्रातिपदिक)
आसेचनानिpourings, sprinklings; things for pouring
आसेचनानि:
Kartā
TypeNoun
Rootआ-स्यच्/सिच् (धातु) → आसेचन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
ऊष्मण्याःwarming, heat-giving
ऊष्मण्याः:
Kartā (अपिधानानि) / विशेषण
TypeAdjective
Rootऊष्मन् (प्रातिपदिक) → ऊष्मण्य (विशेषण)
अपिधानानिcovers, lids
अपिधानानि:
Kartā
TypeNoun
Rootअपि-धा (धातु) → अपिधान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
चरूणाम्of the charus (cooked oblations)
चरूणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the porridge-offerings’
TypeNoun
Rootचरु (प्रातिपदिक)
अङ्काःhooks/curved supports; lap-rests (ritual supports)
अङ्काः:
Kartā
TypeNoun
Rootअङ्क (प्रातिपदिक)
सूनाःpressing-stones / crushers (ritual implements)
सूनाः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूना (प्रातिपदिक; वैदिक-रूप)
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
भूषन्तिthey adorn, they decorate
भूषन्ति:
Kriyā (कर्तृ-सम्बन्धः: अङ्काः/सूनाः इत्यादयः)
TypeVerb
Rootभूष् (धातु)
अश्वम्the horse
अश्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)