HomeRig VedaMandala 1Sukta 162Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 1.162

Rishi: Dīrghatamas Aucathya
Devata: Collective ritual participants as functional powers; Devas implicit as receivers of ‘fragrant essence’
Chandas: Triṣṭubh

ये वाजिनं परिपश्यन्ति पक्वं य ईमाहुः सुरभिर्निर्हरेति । ये चार्वतो मांसभिक्षामुपासत उतो तेषामभिगूर्तिर्न इन्वतु ॥

ये वा॒जिनं॑ परि॒पश्य॑न्ति प॒क्वं य ई॑मा॒हुः सु॑र॒भिर्निर्ह॒रेति॑ । ये चार्व॑तो मांसभि॒क्षामु॒पास॑त उ॒तो तेषा॑म॒भिगू॑र्तिर्न इन्वतु ॥

yé vājínaṃ paripáśyanti pakváṃ yá īm āhúḥ surabhír nír haréti | yé cā́rvato māṃsabhíkṣām upā́sata utó téṣām abhigū́rtir na invatu ||

Those who look upon the steed when it is ripened, those who say, ‘Carry out the fragrant essence,’ and those who attend upon the steed seeking the portion of substance—may the forward-driving collective assent of them all impel us onward.

ये । वा॒जिन॑म् । प॒रि॒ऽपस्य॑न्ति । प॒क्वम् । ये । ई॒म् । आ॒हुः । सु॒र॒भिः । निः । ह॒र॒ । इति॑ । ये । च॒ । अर्व॑तः । मां॒स॒ऽभि॒क्षाम् । उ॒प॒ऽआस॑ते उ॒तो इति॑ । तेषा॑म् । अ॒भिऽगू॑र्तिः । नः॒ । इ॒न्व॒तु॒ ॥ये । वाजिनम् । परिपस्यन्ति । पक्वम् । ये । ईम् । आहुः । सुरभिः । निः । हर । इति । ये । च । अर्वतः । मांसभिक्षाम् । उपआसते उतो इति । तेषाम् । अभिगूर्तिः । नः । इन्वतु ॥ye | vājinam | pari-pasyanti | pakvam | ye | īm | āhuḥ | surabhiḥ | niḥ | hara | iti | ye | ca | arvataḥ | māṃsa-bhikṣām | upa-āsate uto iti | teṣām | abhi-gūrtiḥ | naḥ | invatu

येthose who
ये:
कर्तृ (सम्बन्धः—येषां कर्तृत्वेन)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजिनम्the race-horse
वाजिनम्:
कर्म (परि-पश्यन्ति इति)
TypeNoun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
परिaround, all around
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
पश्यन्तिthey see, look at
पश्यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√पश् (दृश्)
पक्वम्cooked, well-roasted
पक्वम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपक्व (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पच्)
येthose who
ये:
कर्तृ (आहुः इति)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमम्this (one)
इमम्:
कर्म (आहुः इति)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आहुःthey have said / they say
आहुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√अह् (ब्रू/वच्-अर्थे; परस्मै)
सुरभिःfragrant, sweet-smelling
सुरभिः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसुरभि (प्रातिपदिक)
निःout, forth
निः:
TypeIndeclinable
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय)
हरेति‘let him/it carry off’ / ‘he should take away’, thus
हरेति:
क्रिया (उद्धृत-वाक्ये)
TypeVerb + Indeclinable
Root√हृ (हरति) + इति (उद्धरण-निपात)
येthose who
ये:
कर्तृ (उपासत इति)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
अर्वतःof the horse
अर्वतः:
सम्बन्ध (मांस-भिक्षा इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअर्वत् (प्रातिपदिक)
मांसभिक्षाम्a share/portion of meat
मांसभिक्षाम्:
कर्म (उपासत इति)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक) + भिक्षा (प्रातिपदिक) (समासः: षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारयभावः—‘मांसस्य भिक्षा’)
उपासतthey attend on / partake / wait upon
उपासत:
क्रिया
TypeVerb
Rootउप-√आस् (सेवने/उपासने)
उतोand also
उतो:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात) + उ (वेदिक-निपात) → उतो
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (अभिगूर्तिः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभिगूर्तिःthe blessing / favorable invocation
अभिगूर्तिः:
कर्तृ (इन्वतु इति)
TypeNoun
Rootअभि-गूर्ति (प्रातिपदिक; √गॄ/गुर् ‘स्तुतौ/गर्जने’ इत्यादि-व्युत्पत्तिः; ‘प्रशंसा/आशीः/अनुग्रहः’ अर्थे)
नःus / for us
नः:
सम्प्रदान (इन्वतु—‘अस्मभ्यं/अस्मान्’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्वतुmay it impel / further
इन्वतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√इन्/ईन् (प्रेरणे/गत्यर्थे; ‘to set in motion, impel’)