HomeRig VedaMandala 1Sukta 162Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.162

Rishi: Dīrghatamas Aucathya
Devata: Agni/transformative heat implicit; Devas as recipients of the matured offering
Chandas: Triṣṭubh

यदूवध्यमुदरस्यापवाति य आमस्य क्रविषो गन्धो अस्ति । सुकृता तच्छमितारः कृण्वन्तूत मेधं शृतपाकं पचन्तु ॥

यदूव॑ध्यमु॒दर॑स्याप॒वाति॒ य आ॒मस्य॑ क्र॒विषो॑ ग॒न्धो अस्ति॑ । सु॒कृ॒ता तच्छ॑मि॒तार॑: कृण्वन्तू॒त मेधं॑ शृत॒पाकं॑ पचन्तु ॥

yád ū́vadhyam udárasyā́pavāti yá ā́masya kravíṣo gandhó ásti | sukṛtā́ tác chamitā́raḥ kṛṇvantū́ta médhaṃ śṛtapā́kaṃ pacantu ||

Whatever foul breath comes from the belly, whatever scent of raw flesh there is—let the skilled arrangers make that well-settled; and let them cook the offering of intelligence, perfectly boiled and ripened.

यत् । ऊव॑ध्यम् । उ॒दर॑स्य । अ॒प॒ऽवाति॑ । यः । आ॒मस्य॑ । क्र॒विषः॑ । ग॒न्धः । अस्ति॑ । सु॒ऽकृ॒ता । तत् । श॒मि॒तारः॑ । कृ॒ण्व॒न्तु॒ । उ॒त । मेध॑म् । शृ॒त॒ऽपाक॑म् । प॒च॒न्तु॒ ॥यत् । ऊवध्यम् । उदरस्य । अपवाति । यः । आमस्य । क्रविषः । गन्धः । अस्ति । सुकृता । तत् । शमितारः । कृण्वन्तु । उत । मेधम् । शृतपाकम् । पचन्तु ॥yat | ūvadhyam | udarasya | apa-vāti | yaḥ | āmasya | kraviṣaḥ | gandhaḥ | asti | su-kṛtā | tat | śamitāraḥ | kṛṇvantu | uta | medham | śṛta-pākam | pacantu

यत्that which
यत्:
सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देश (यत्-तत् सम्बन्ध) / कर्म (सन्दर्भानुसार)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
ऊवध्यम्the belly/paunch (inner part)
ऊवध्यम्:
कर्म/विशेष्य (यत् … अपवाति—जिसका …)
TypeAdjective/Noun
Rootऊवध्य (प्रातिपदिक; ‘उदर’/‘वध’ से सम्बन्धित वैदिक रूप)
उदरस्यof the belly
उदरस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the belly’)
TypeNoun
Rootउदर (प्रातिपदिक)
अपवातिblows out / wafts forth
अपवाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√वा (वाति) उपसर्ग: अप-
यःwhich (that)
यः:
कर्ता (यः … अस्ति)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आमस्यof the raw (flesh)
आमस्य:
सम्बन्ध (of the raw/uncooked)
TypeAdjective/Noun
Rootआम (प्रातिपदिक)
क्रविषःof flesh
क्रविषः:
सम्बन्ध (of flesh)
TypeNoun
Rootक्रविष् (प्रातिपदिक)
गन्धःsmell, odor
गन्धः:
कर्ता (अस्ति—‘smell is’)
TypeNoun
Rootगन्ध (प्रातिपदिक)
अस्तिis
अस्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस्
सुकृताःthe skilled/well-doers
सुकृताः:
कर्ता (कृण्वन्तु)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु-कृत (कृदन्त/प्रातिपदिक; √कृ)
तत्that
तत्:
कर्म (कृण्वन्तु—‘make that…’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शमितारःthe butchers/ritual preparers (carcass-preparers)
शमितारः:
कर्ता (कृण्वन्तु/पचन्तु)
TypeNoun
Rootशमितृ (प्रातिपदिक; ‘शमयिता’—शमन/संस्कारकर्ता)
कृण्वन्तुlet them make/do
कृण्वन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ
ऊतand also
ऊत:
समुच्चय (conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootऊत (अव्यय; वैदिक ‘और/तथा/अपि’)
मेधम्the sacrificial portion / offering
मेधम्:
कर्म (पचन्तु—‘cook the sacrificial portion’)
TypeNoun
Rootमेध (प्रातिपदिक)
शृतपाकम्cooked by boiling (well-cooked)
शृतपाकम्:
विशेषण (of मेधम्)
TypeAdjective
Rootशृत-पाक (समास; शृत ‘boiled’ + पाक ‘cooking’)
पचन्तुlet them cook
पचन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√पच्