HomeRig VedaMandala 1Sukta 158Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.158

Devata: Aśvins
Chandas: Triṣṭubh (probable)

युक्तो ह यद्वां तौग्र्याय पेरुर्वि मध्ये अर्णसो धायि पज्रः । उप वामवः शरणं गमेयं शूरो नाज्म पतयद्भिरेवैः ॥

यु॒क्तो ह॒ यद्वां॑ तौ॒ग्र्याय॑ पे॒रुर्वि मध्ये॒ अर्ण॑सो॒ धायि॑ प॒ज्रः । उप॑ वा॒मव॑: शर॒णं ग॑मेयं॒ शूरो॒ नाज्म॑ प॒तय॑द्भि॒रेवै॑: ॥

yuktó ha yád vāṃ taugryā́ya pérur ví mádhye árṇaso dhā́yi pajráḥ | úpa vā́m ávaḥ śaráṇaṃ gameyaṃ śū́ro nā́jma patáyadbhir évaiḥ ||

When the yoked (chariot/force) of yours carried the son of Tugra, and Pajra was set in the midst of the flood—then may I come near to your help as to a refuge, like a hero speeding on the course with flying steeds (energies).

यु॒क्तः । ह॒ । यत् । वा॒म् । तौ॒ग्र्याय॑ । पे॒रुः । वि । मध्ये॑ । अर्ण॑सः । धायि॑ । प॒ज्रः । उप॑ । वा॒म् । अवः॑ । श॒र॒णम् । ग॒मे॒य॒म् । शूरः॑ । न । अज्म॑ । प॒तय॑त्ऽभिः । एवैः॑ ॥युक्तः । ह । यत् । वाम् । तौग्र्याय । पेरुः । वि । मध्ये । अर्णसः । धायि । पज्रः । उप । वाम् । अवः । शरणम् । गमेयम् । शूरः । न । अज्म । पतयत्भिः । एवैः ॥yuktaḥ | ha | yat | vām | taugryāya | peruḥ | vi | madhye | arṇasaḥ | dhāyi | pajraḥ | upa | vām | avaḥ | śaraṇam | gameyam | śūraḥ | na | ajma | patayat-bhiḥ | evaiḥ

युक्तःyoked, harnessed
युक्तः:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective/Participle
Rootयुज् (धातु) / युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
यत्when/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्of you two / you two
वाम्:
Karma/सम्बन्ध (सन्दर्भानुसार ‘you two’ as object/possessive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
तौग्र्यायto/for the Taugra (Tugra’s son; Bhujyu)
तौग्र्याय:
Sampradāna
TypeNoun/Adjective
Rootतौग्र्य (प्रातिपदिक; विशेषण)
पेरुःthey have carried/borne (conveyed)
पेरुः:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootपॄ/पॢ (धातु; वेदिक परस्मैपद)
विapart, forth, through
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
अर्णसःof the flood/stream (waters)
अर्णसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअर्णस् (प्रातिपदिक)
धायिwas placed/was set
धायि:
Kriyā
TypeVerb
Rootधा (धातु)
पज्रःthe strong/firm one (Pajra; epithet/name)
पज्रः:
Kartā (या कर्तृपद/विशेष्य)
TypeNoun/Adjective
Rootपज्र (प्रातिपदिक)
उपtowards, near
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
वाम्you two
वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अवःhelp, protection
अवः:
Karma
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक)
शरणम्refuge
शरणम्:
Karma
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
गमेयम्may I go/attain
गमेयम्:
Kriyā
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
शूरःa hero
शूरः:
Kartā (उपमान-कर्तृ)
TypeNoun/Adjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
अज्मa course/track, path
अज्म:
Karma (गमनस्य)
TypeNoun
Rootअज्मन्/अज्म (प्रातिपदिक; वेदिक)
पतयद्भिःwith flying (ones), with winging (things)
पतयद्भिः:
Karaṇa
TypeParticiple
Rootपत् (धातु) → पतयत् (वर्तमान कृदन्त)
एवैःwith horses/steeds
एवैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootएव (प्रातिपदिक; ‘horse/steed’—वेदिक)