HomeRig VedaMandala 1Sukta 153Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.153

Rishi: Dīrghatamas Āucathya
Devata: Mitra–Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh

प्रस्तुतिर्वां धाम न प्रयुक्तिरयामि मित्रावरुणा सुवृक्तिः । अनक्ति यद्वां विदथेषु होता सुम्नं वां सूरिर्वृषणावियक्षन् ॥

प्रस्तु॑तिर्वां॒ धाम॒ न प्रयु॑क्ति॒रया॑मि मित्रावरुणा सुवृ॒क्तिः । अ॒नक्ति॒ यद्वां॑ वि॒दथे॑षु॒ होता॑ सु॒म्नं वां॑ सू॒रिर्वृ॑षणा॒विय॑क्षन् ॥

prástutir vāṁ dhā́ma na prá-yuktir áyāmi mitrāvaruṇā su-vṛ́ktiḥ | anákti yád vāṁ vidáthēṣu hótā sumnáṁ vāṁ sūrír vṛṣaṇāv íyakṣan ||

Like a well-set order of the rite, my praise advances to you—O Mitra and Varuṇa—as a right-turned utterance. When in the assemblies the Hotṛ anoints you, then the illumined giver seeks to win for you (and from you) the bliss of your favor, O strong Ones.

प्रऽस्तु॑तिः । वा॒म् । धाम॑ । न । प्रऽयु॑क्तिः । अया॑मि । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । सु॒ऽवृ॒क्तिः । अ॒नक्ति॑ । यत् । वा॒म् । वि॒दथे॑षु । होता॑ । सु॒म्नम् । वा॒म् । सू॒रिः । वृ॒ष॒णौ॒ । इय॑क्षन् ॥प्रस्तुतिः । वाम् । धाम । न । प्रयुक्तिः । अयामि । मित्रावरुणा । सुवृक्तिः । अनक्ति । यत् । वाम् । विदथेषु । होता । सुम्नम् । वाम् । सूरिः । वृषणौ । इयक्षन् ॥pra-stutiḥ | vām | dhāma | na | pra-yuktiḥ | ayāmi | mitrāvaruṇā | su-vṛktiḥ | anakti | yat | vām | vidatheṣu | hotā | sumnam | vām | sūriḥ | vṛṣaṇau | iyakṣan

प्रस्तुतिःpraise, hymn of praise
प्रस्तुतिः:
कर्तृ (वाक्यविषयः) / विधेय-आधारः
TypeNoun
Rootप्र-स्तुति (स्तु ‘स्तुतौ’ धातु-निष्पन्ना) / प्र-स्तुति- (प्रातिपदिक)
वाम्of/for you two
वाम्:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for you two; of you two)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्वितीय-पुरुष सर्वनाम)
धामabode, seat, domain
धाम:
कर्म/विधेय-विशेषण (as ‘abode/seat’ of you two)
TypeNoun
Rootधामन्- (प्रातिपदिक)
not
:
निषेधक
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध) अव्यय
प्रयुक्तिःyoking, harnessing; application
प्रयुक्तिः:
कर्तृ/विधेय-आधारः (coordinated with ‘प्रस्तुतिः’)
TypeNoun
Rootप्र-युक्ति- (युज् ‘योजने’ धातु-निष्पन्ना) / प्रातिपदिक
अयामिI go; I proceed
अयामि:
क्रिया (कर्तृ = अहम्)
TypeVerb
Rootया (इ) ‘गत्यर्थे’ धातु
मित्रावरुणाO Mitra and Varuṇa
मित्रावरुणा:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity name)
Rootमित्र- + वरुण- (देवनाम-प्रातिपदिके) समाहार/द्वन्द्व
सुवृक्तिःwell-fashioned hymn, good praise
सुवृक्तिः:
कर्तृ/विधेय-आधारः (apposition to ‘प्रस्तुतिः’)
TypeNoun
Rootसु-वृक्ति- (वृच्/वृज् ‘वरणे/वृक्तौ’ इत्यादि धातु-निष्पन्ना; ‘well-turned/ well-composed’ hymn) / प्रातिपदिक
अनक्तिanoints, adorns
अनक्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअञ्ज् ‘अञ्जने’ धातु
यत्that which
यत्:
कर्म (अनक्ति—what is anointed)
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध/यत्-तत्) सर्वनाम
वाम्of/for you two
वाम्:
सम्बन्ध/सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद्
विदथेषुin the ritual assemblies
विदथेषु:
अधिकरण (in the assemblies/rites)
TypeNoun
Rootविदथ- (प्रातिपदिक; ‘assembly/ritual session’)
होताthe Hotṛ priest
होता:
कर्ता (of ‘अनक्ति’)
TypeNoun
Rootहोतृ- (हु ‘होमने’ धातु-निष्पन्न) प्रातिपदिक
सुम्नम्favor, grace, blessing
सुम्नम्:
कर्म (desired/asked-for blessing)
TypeNoun
Rootसुम्न- (प्रातिपदिक)
वाम्of/for you two
वाम्:
सम्बन्ध/सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सूरिःthe patron, liberal giver
सूरिः:
कर्ता (of ‘अयक्षन्’)
TypeNoun
Rootसूरि- (प्रातिपदिक; ‘patron, generous giver’)
वृषणौO you two vigorous ones
वृषणौ:
सम्बोधन (addressing the two)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवृषण- (प्रातिपदिक; ‘bull-like, vigorous’)
अयक्षन्(he) performed sacrifice, worshipped
अयक्षन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज् ‘देवपूजासंगतिकरणदानहोमेषु’ धातु