Mantra 9
Sukta 1.15
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Draviṇodā
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
द्रविणोदाः पिपीषति जुहोत प्र च तिष्ठत । नेष्ट्रादृतुभिरिष्यत ॥
Samhita Patha (IAST)
द्र॒वि॒णो॒दाः पि॑पीषति जु॒होत॒ प्र च॑ तिष्ठत । ने॒ष्ट्रादृ॒तुभि॑रिष्यत ॥
Transliteration
draviṇodā́ḥ pipīṣati juhóta prá ca tiṣṭhata | neṣṭrā́d ṛtúbhir iṣyata ||
Translation
Draviṇodā longs to be satisfied: offer the oblation and stand forth; urged on from the guiding leader (neṣṭṛ) by the right seasons/measures, move forward on the path.
Padapatha (Word Analysis)
द्र॒वि॒णः॒ऽदाः । पि॒पी॒ष॒ति॒ । जु॒होत॑ । प्र । च॒ । ति॒ष्ठ॒त॒ । ने॒ष्ट्रात् । ऋ॒तुऽभिः॑ । इ॒ष्य॒त॒ ॥द्रविणःदाः । पिपीषति । जुहोत । प्र । च । तिष्ठत । नेष्ट्रात् । ऋतुभिः । इष्यत ॥draviṇaḥ-dāḥ | pipīṣati | juhota | pra | ca | tiṣṭhata | neṣṭrāt | ṛtu-bhiḥ | iṣyata
Word by Word
द्रविणोदाःthe wealth-giver (Agni)
द्रविणोदाः:
कर्तृ
TypeNoun (agent noun)
Rootद्रविणोद (प्रातिपदिक; द्रविण + दा ‘दे’)
पिपीषतिdesires to drink / longs to drink
पिपीषति:
क्रिया (कर्तृ-सम्बद्धा)
TypeVerb
Root√पा (पिबति/पाति; desiderative stem पिपीष-)
जुहोतoffer! (make oblations!)
जुहोत:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Root√हु (जुहोति)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
चand
च:
सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Rootच
तिष्ठतstand (ready)!
तिष्ठत:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति)
नेष्ट्रात्from the leader/guide (the ‘Nesṭṛ’ priest)
नेष्ट्रात्:
अपादान
TypeNoun
Rootनेष्टृ (प्रातिपदिक; √नी ‘ने’ + तृच्)
ऋतुभिःwith the seasons / at the proper times
ऋतुभिः:
करण
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
इष्यतhasten! / press on!
इष्यत:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Root√इष् (इष्यति ‘to hasten/strive’)