Mantra 10
Sukta 1.15
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Draviṇodā
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
यत्त्वा तुरीयमृतुभिर्द्रविणोदो यजामहे । अध स्मा नो ददिर्भव ॥
Samhita Patha (IAST)
यत्त्वा॑ तु॒रीय॑मृ॒तुभि॒र्द्रवि॑णोदो॒ यजा॑महे । अध॑ स्मा नो द॒दिर्भ॑व ॥
Transliteration
yát tvā turī́yam ṛtúbhir draviṇodo yájāmahe | ádha smā no dadír bhava ||
Translation
Since we worship thee, O Draviṇodā, as the ‘fourth’ with the ṛtus—then become for us the giver, the one who bestows in fullness.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । त्वा॒ । तु॒रीय॑म् । ऋ॒तुऽभिः॑ । द्रवि॑णःऽदः । यजा॑महे । अध॑ । स्म॒ । नः॒ । द॒दिः । भ॒व॒ ॥यत् । त्वा । तुरीयम् । ऋतुभिः । द्रविणःदः । यजामहे । अध । स्म । नः । ददिः । भव ॥yat | tvā | turīyam | ṛtu-bhiḥ | draviṇaḥ-daḥ | yajāmahe | adha | sma | naḥ | dadiḥ | bhava
Word by Word
यत्when/that (relative particle)
यत्:
—
TypeIndeclinable/Relative
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा यद्-सम्बन्धी अव्यय
त्वाyou (as object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तुरीयम्as the fourth / for the fourth time
तुरीयम्:
Karma (विशेषणम्) / क्रियाविशेषणार्थ
TypeAdjective (ordinal)
Rootतुरीय (प्रातिपदिक)
ऋतुभिःwith the seasons / at the proper seasons
ऋतुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
द्रविणोदःO wealth-giver
द्रविणोदः:
Sambodhana
TypeNoun (epithet)
Rootद्रविणोदस् (प्रातिपदिक; द्रविण + उदस् ‘giver’)
यजामहेwe worship / we sacrifice
यजामहे:
Kartā
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
अधthen / thereafter
अध:
—
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
स्मindeed / just
स्म:
—
TypeIndeclinable
Rootस्म (निपात)
नःof us / for us
नः:
Sampradāna (हितार्थे) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ददिःa giver / bestower
ददिः:
Kartā (भव-क्रियायाः कर्तृपदम्)
TypeNoun (agentive epithet)
Rootदा (धातु) → ददि- (कृदन्त/नामधातु-रूप; ‘दाता’ अर्थे)
भवbecome / be
भव:
— (आह्वान/आदेश)
TypeVerb
Rootभू (धातु)