Mantra 7
Sukta 1.15
Rishi: Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.15)
Devata: Draviṇodā (wealth-giving divine power; often associated with sacrificial prosperity)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
द्रविणोदा द्रविणसो ग्रावहस्तासो अध्वरे । यज्ञेषु देवमीळते ॥
Samhita Patha (IAST)
द्र॒वि॒णो॒दा द्रवि॑णसो॒ ग्राव॑हस्तासो अध्व॒रे । य॒ज्ञेषु॑ दे॒वमी॑ळते ॥
Transliteration
draviṇodā́ dráviṇaso grā́vahastāso adhvaré | yajñéṣu devám īḷate ||
Translation
The givers of plenitude, bearing the pressing-stones in their hands, in the unhurt path of the offering, in the sacrifices adore the Divine—Draviṇodā, the power that grants inner riches.
Padapatha (Word Analysis)
द्र॒वि॒णः॒ऽदाः । द्रवि॑णसः । ग्राव॑ऽहस्तासः । अ॒ध्व॒रे । य॒ज्ञेषु॑ । दे॒वम् । ई॒ळ॒ते॒ ॥द्रविणःदाः । द्रविणसः । ग्रावहस्तासः । अध्वरे । यज्ञेषु । देवम् । ईळते ॥draviṇaḥ-dāḥ | draviṇasaḥ | grāva-hastāsaḥ | adhvare | yajñeṣu | devam | īḷate
Word by Word
द्रविणोदा‘wealth-giver’, bestower of riches
द्रविणोदा:
सम्बोधन/विशेष्य (देवस्य विशेषणम्; स्तुत्य-नाम)
TypeNoun (compound epithet)
Rootद्रविण- + दा (√दा ‘देने’)
द्रविणसःof wealth, of treasure
द्रविणसः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of wealth/treasure’
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिक) अव्युत्पन्न/नामधातु-सम्बद्ध ‘धन’
ग्रावहस्तासःstone-in-hand (pressers), having pressing-stones in their hands
ग्रावहस्तासः:
कर्तृ (स्तोतृ/ऋत्विजः—यज्ञकर्मकर्तारः) अथवा विशेष्य (द्रविणोदाः इत्यस्य विशेषणम्) प्रसङ्गानुसारम्
TypeNoun (compound)
Rootग्रावन् + हस्त (समासः) ‘stone + hand’
अध्वरेin the rite, in the sacrifice
अध्वरे:
अधिकरण (स्थान/प्रसङ्ग: ‘in the sacrifice’)
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक) ‘यज्ञ’
यज्ञेषुin the sacrifices
यज्ञेषु:
अधिकरण (in sacrifices/rites)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) ‘sacrifice’
देवम्the god
देवम्:
कर्म (object of ‘praise’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) ‘god’
ईळतेpraises, invokes
ईळते:
क्रिया (कर्तृ-सम्बद्धा: ‘he/one praises’)
TypeVerb
Root√ईळ्/√ईड् (वैदिक) ‘स्तुतौ/प्रार्थने’