Mantra 4
Sukta 1.15
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Agni (and Viśve Devāḥ as invited)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने देवाँ इहा वह सादया योनिषु त्रिषु । परि भूष पिब ऋतुना ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्ने॑ दे॒वाँ इ॒हा व॑ह सा॒दया॒ योनि॑षु त्रि॒षु । परि॑ भूष॒ पिब॑ ऋ॒तुना॑ ॥
Transliteration
ágne devā́ṃ ihā́ vaha sā́dayā yóniṣu triṣú | pári bhūṣa píba ṛtúnā ||
Translation
Agni, bring the gods here; seat them in the three wombs (the triple foundation of the work). Arrange all around in beauty and order; drink in the right measure.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । दे॒वान् । इ॒ह । आ । व॒ह॒ । सा॒दय॑ । योनि॑षु । त्रि॒षु । परि॑ । भू॒ष॒ । पिब॑ । ऋ॒तुना॑ ॥अग्ने । देवान् । इह । आ । वह । सादय । योनिषु । त्रिषु । परि । भूष । पिब । ऋतुना ॥agne | devān | iha | ā | vaha | sādaya | yoniṣu | triṣu | pari | bhūṣa | piba | ṛtunā
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative address)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक) < PIE *h₁n̥gʷnis ‘fire’
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण (देश) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
वहbring (carry hither)
वह:
क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
TypeVerb
Root√वह् (वहति) ‘to carry/bring’
सादयseat (them)
सादय:
क्रिया
TypeVerb
Root√सद्/√साद् (सादयति) ‘to seat, cause to sit’
योनिषुin the seats / on the resting-places
योनिषु:
अधिकरण (स्थान)
TypeNoun
Rootयोनि- (प्रातिपदिक) ‘seat, womb, resting-place’
त्रिषुin the three
त्रिषु:
विशेषण (योनिषु) / अधिकरण-संबन्ध
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि- (संख्यावाचक प्रातिपदिक)
परिaround, fully
परि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
भूषadorn / make splendid
भूष:
क्रिया
TypeVerb
Root√भूष् (भूषति) ‘to adorn, make splendid’
पिबdrink
पिब:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पिबति) ‘to drink’
ऋतुनाwith/according to the proper rite (at the right time)
ऋतुना:
करण
TypeNoun
Rootऋतु- (प्रातिपदिक) ‘right time, season; proper order/rite’