Mantra 3
Sukta 1.15
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Grāvan (pressing stones) / ritual functionary Neṣṭṛ (personified powers within the rite)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
अभि यज्ञं गृणीहि नो ग्नावो नेष्टः पिब ऋतुना । त्वं हि रत्नधा असि ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भि य॒ज्ञं गृ॑णीहि नो॒ ग्नावो॒ नेष्ट॒: पिब॑ ऋ॒तुना॑ । त्वं हि र॑त्न॒धा असि॑ ॥
Transliteration
abhí yajñáṃ gṛṇīhi no gnā́vo néṣṭaḥ píba ṛtúnā | tváṃ hí ratnadhā́ ási ||
Translation
Turn your chant toward our sacrifice, O pressing-stone, O Neshṭar; drink in the right measure. For you indeed are the holder and placer of the treasure—of the luminous riches of realization.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । य॒ज्ञम् । गृ॒णी॒हि॒ । नः॒ । ग्रावः॑ । नेष्ट॒रिति॑ । पिब॑ । ऋ॒तुना॑ । त्वम् । हि । र॒त्न॒ऽधा । असि॑ ॥अभि । यज्ञम् । गृणीहि । नः । ग्रावः । नेष्टरिति । पिब । ऋतुना । त्वम् । हि । रत्नधा । असि ॥abhi | yajñam | gṛṇīhi | naḥ | grāvaḥ | neṣṭariti | piba | ṛtunā | tvam | hi | ratna-dhā | asi
Word by Word
अभिtowards, unto, over
अभि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
यज्ञम्sacrifice, ritual offering
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
गृणीहिpraise!, sing!
गृणीहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√गृ (गृणीते/गृणाति) स्तुतौ
नःfor us / our
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
ग्नावःthe divine women (gnāḥ), ladies
ग्नावः:
Kartā
TypeNoun
Rootग्ना (प्रातिपदिक; ‘देवी/स्त्री’, विशेषतः अग्निपत्नी-सम्बद्धः)
नेष्टःO Nestar (the assisting priest)
नेष्टः:
Sambodhana (no kāraka)
TypeNoun
Rootनेष्टृ (प्रातिपदिक; √नी ‘to lead’ से ‘नेष्टृ’—यज्ञे ‘नेष्टा’ नाम ऋत्विज्)
पिबdrink!
पिब:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पा (पिबति) पाने
ऋतुनाwith the right season/order; duly
ऋतुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
हिindeed, for
हि:
(none)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात/अव्यय)
रत्नधाtreasure-bestowing; placing riches
रत्नधा:
Kartā (as qualifier)
TypeAdjective
Rootरत्न-धा (समास/प्रातिपदिक; रत्न + √धा ‘to place/hold’)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति) भुवि