HomeRig VedaMandala 1Sukta 146Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.146

Devata: Agni leading to Sūrya/Truth-Light (secondary epiphany)

धीरासः पदं कवयो नयन्ति नाना हृदा रक्षमाणा अजुर्यम् । सिषासन्तः पर्यपश्यन्त सिन्धुमाविरेभ्यो अभवत्सूर्यो नॄन् ॥

धीरा॑सः प॒दं क॒वयो॑ नयन्ति॒ नाना॑ हृ॒दा रक्ष॑माणा अजु॒र्यम् । सिषा॑सन्त॒: पर्य॑पश्यन्त॒ सिन्धु॑मा॒विरे॑भ्यो अभव॒त्सूर्यो॒ नॄन् ॥

dhīrā́saḥ padáṃ kaváyo nayanti nā́nā hṛdā́ rákṣamāṇā ajúryam | síṣāsantaḥ páry apaśyanta síndhum āvír ebhyo abhavat sū́ryo nṝ́n ||

The steadfast seers lead to the true step, guarding the unaging power with hearts that differ in their workings. Seeking, they looked around and beheld the River; then to them the Sun became manifest for men.

धीरा॑सः । प॒दम् । क॒वयः॑ । न॒य॒न्ति॒ । नाना॑ । हृ॒दा । रक्ष॑माणाः । अ॒जु॒र्यम् । सिसा॑सन्तः । परि॑ । अ॒प॒श्य॒न्त॒ । सिन्धु॑म् । आ॒विः । ए॒भ्यः॒ । अ॒भ॒व॒त् । सूर्यः॑ । नॄन् ॥धीरासः । पदम् । कवयः । नयन्ति । नाना । हृदा । रक्षमाणाः । अजुर्यम् । सिसासन्तः । परि । अपश्यन्त । सिन्धुम् । आविः । एभ्यः । अभवत् । सूर्यः । नॄन् ॥dhīrāsaḥ | padam | kavayaḥ | nayanti | nānā | hṛdā | rakṣamāṇāḥ | ajuryam | sisāsantaḥ | pari | apaśyanta | sindhum | āviḥ | ebhyaḥ | abhavat | sūryaḥ | nṝn

धीरा॑सःthe wise (ones)
धीरा॑सः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootधीरा- (प्रातिपदिक; धीर ‘wise/steady’)
प॒दम्the step/track; (also) place
प॒दम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपद- (प्रातिपदिक)
क॒वयःthe seers/poets
क॒वयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि- (प्रातिपदिक)
नयन्ति॒they lead/guide
नयन्ति॒:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
नाना॑variously; in diverse ways
नाना॑:
(विशेषण/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय)
हृ॒दाwith (their) heart
हृ॒दा:
करण
TypeNoun
Rootहृद्- (प्रातिपदिक)
रक्ष॑माणाःguarding/protecting
रक्ष॑माणाः:
कर्तृ
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootरक्ष् (धातु) → रक्षमान- (शतृ/वर्तमान कृदन्त)
अजु॒र्यम्undecaying; unaging
अजु॒र्यम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअजुर्य- (प्रातिपदिक; a- + जुर्य ‘decaying/aging’)
सिषा॑सन्तःdesiring to instruct/command; seeking
सिषा॑सन्तः:
कर्तृ
TypeParticiple (desiderative)
Rootशास् (धातु) → सिषासन्त् (देशिदेरिवेटिव/इच्छार्थक वर्तमान कृदन्त; desiderative stem सि-षास-)
परि॑around; all around
परि॑:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
अपश्यन्त॒they saw
अपश्यन्त॒:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपश् (धातु) + अ (अगम) → अपश्यत्
सिन्धुम्the river/stream; the Sindhu
सिन्धुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसिन्धु- (प्रातिपदिक)
आ॒विरे॑भ्यःfrom the manifest (ones); openly/from visibility
आ॒विरे॑भ्यः:
अपादान/सम्प्रदान (सन्दर्भानुसार)
TypeIndeclinable used with case-ending (Vedic) / frozen adverbial form
Rootआविर् (अव्यय/निपात ‘manifest, openly’) + -एभ्यस् (सर्वनामसदृश विभक्ति) → आविरेभ्यः
अभवत्became; came to be
अभवत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूर्य- (प्रातिपदिक)
नॄन्men; people
नॄन्:
कर्म
TypeNoun
Rootनृ- (प्रातिपदिक)