HomeRig VedaMandala 1Sukta 140Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 1.140

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional, subject to recension)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm)

अधीवासं परि मातू रिहन्नह तुविग्रेभिः सत्वभिर्याति वि ज्रयः । वयो दधत्पद्वते रेरिहत्सदानु श्येनी सचते वर्तनीरह ॥

अ॒धी॒वा॒सं परि॑ मा॒तू रि॒हन्नह॑ तुवि॒ग्रेभि॒: सत्व॑भिर्याति॒ वि ज्रय॑: । वयो॒ दध॑त्प॒द्वते॒ रेरि॑ह॒त्सदानु॒ श्येनी॑ सचते वर्त॒नीरह॑ ॥

adhīvāsáṃ pári mātúḥ ríhann áha tuvigrébhíḥ sátvabhir yāti ví jráyaḥ | váyo dádhat patváte réríhat sádā́ ánu śyénī sacate vartanī́r áha ||

He moves, licking around the enveloping robe of the Mother, driven by mighty graspings and strong impulsions; the swift one goes forth in widening courses. He puts on wings for the flyer; ever licking upward, the falcon-power follows the paths.

अ॒धी॒वा॒सम् । परि॑ । मा॒तुः । रि॒हन् । अह॑ । तु॒वि॒ऽग्रेभिः । सत्व॑ऽभिः । या॒ति॒ । वि । ज्रयः॑ । वयः॑ । दध॑त् । प॒त्ऽवते॑ । रेरि॑हत् । सदा॑ । अनु॑ । श्येनी॑ । स॒च॒ते॒ । व॒र्त॒निः । अह॑ ॥अधीवासम् । परि । मातुः । रिहन् । अह । तुविग्रेभिः । सत्वभिः । याति । वि । ज्रयः । वयः । दधत् । पत्वते । रेरिहत् । सदा । अनु । श्येनी । सचते । वर्तनिः । अह ॥adhīvāsam | pari | mātuḥ | rihan | aha | tuvi-grebhiḥ | satva-bhiḥ | yāti | vi | jrayaḥ | vayaḥ | dadhat | pat-vate | rerihat | sadā | anu | śyenī | sacate | vartaniḥ | aha

अधीवासम्covering, garment; (lit.) a covering put on
अधीवासम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअधि-√वस् (वस् निवासे) / अधीवास- (प्रातिपदिक)
परिaround, all around
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
मातुःof the mother
मातुः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमातृ-
रिहन्licking, lapping
रिहन्:
कर्तृ (सहायक-विशेषण)
TypeVerb
Root√रिह् (रिह् लेहने/लिहने)
अहindeed, surely
अह:
TypeIndeclinable
Rootअह (निपात)
तुविग्रेभिःwith very strong (powers/forces)
तुविग्रेभिः:
करण
TypeAdjective
Rootतुवि-ग्र- (प्रातिपदिक; ‘mighty/strong’)
सत्वभिःwith strengths, with powers
सत्वभिः:
करण
TypeNoun
Rootसत्व-
यातिgoes, moves
याति:
क्रिया
TypeVerb
Root√या (या गतौ)
विapart, forth, widely
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
ज्रयःthe swift one (runner/flyer)
ज्रयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootज्रय- (प्रातिपदिक; RV ‘swift/impetuous one’, often of a bird/steed)
वयःvigor, vital power; (also) bird/flight (contextual)
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस्-
दधत्placing, bestowing, bearing
दधत्:
कर्तृ (सहायक-विशेषण)
TypeVerb
Root√धा (धा धारणे)
पद्वतेto the footed one / to the one with steps (i.e., moving being)
पद्वते:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootपद्वत्- (प्रातिपदिक; ‘having feet/steps’, ‘path-possessing’)
रेरिहत्repeatedly licking / lapping
रेरिहत्:
कर्तृ (सहायक-विशेषण)
TypeVerb
Root√रिह् (रिह् लेहने) with reduplication (रे-)
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
अनुalong, after, following
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
श्येनीthe falcon (female falcon)
श्येनी:
कर्तृ (सहकर्ता/अनुगामी)
TypeNoun
Rootश्येनी-
सचतेaccompanies, follows, keeps company
सचते:
क्रिया
TypeVerb
Root√सच् (सच् समवाये/अनुगमने)
वर्तनीःpaths, tracks, courses
वर्तनीः:
कर्म
TypeNoun
Rootवर्तनी-
अहindeed, surely
अह:
TypeIndeclinable
Rootअह (निपात)