HomeRig VedaMandala 1Sukta 140Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.140

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional, subject to recension)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm)

अस्माकमग्ने मघवत्सु दीदिह्यध श्वसीवान्वृषभो दमूनाः । अवास्या शिशुमतीरदीदेर्वर्मेव युत्सु परिजर्भुराणः ॥

अ॒स्माक॑मग्ने म॒घव॑त्सु दीदि॒ह्यध॒ श्वसी॑वान्वृष॒भो दमू॑नाः । अ॒वास्या॒ शिशु॑मतीरदीदे॒र्वर्मे॑व यु॒त्सु प॑रि॒जर्भु॑राणः ॥

asmā́kam agne maghávat-su dīdihi ádha śvasī́vān vṛṣabhó damū́nāḥ | avāsyā́ śíśumatīr adīder vármeva yút-su parijárbhurāṇaḥ ||

Shine for us, O Agni, among the powers of plenitude; then, breathing mightily, bull of the home, blaze forth. Kindle below the child-bearing energies; like armour in battles you encompass and protect, pressing forward on every side.

अ॒स्माक॑म् । अ॒ग्ने॒ । म॒घव॑त्ऽसु । दी॒दि॒हि॒ । अध॑ । श्वसी॑वान् । वृ॒ष॒भः । दमू॑नाः । अ॒व॒ऽअस्य॑ । शिशु॑ऽमतीः । अ॒दी॒देः॒ । वर्म॑ऽइव । यु॒त्ऽसु । प॒रि॒ऽजर्भु॑राणः ॥अस्माकम् । अग्ने । मघवत्सु । दीदिहि । अध । श्वसीवान् । वृषभः । दमूनाः । अवअस्य । शिशुमतीः । अदीदेः । वर्मइव । युत्सु । परिजर्भुराणः ॥asmākam | agne | maghavat-su | dīdihi | adha | śvasīvān | vṛṣabhaḥ | damūnāḥ | ava-asya | śiśu-matīḥ | adīdeḥ | varma-iva | yut-su | pari-jarbhurāṇaḥ

अस्माकम्of us / our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (genitival relation)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
मघवत्सुamong the bountiful (patrons)
मघवत्सु:
अधिकरण
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootमघवत् (प्रातिपदिक)
दीदिहिshine forth! / blaze!
दीदिहि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootदीदि (धातु; Vedic intensive of √दीप्/√दीद् ‘to shine, blaze’)
अधthen / moreover
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (अव्यय)
श्वसीवान्strong-breathing, vigorous
श्वसीवान्:
कर्तृ (Agni as subject)
TypeAdjective
Rootश्वस्/श्वस (धातु ‘to blow, pant’; श्वसीवस्/श्वसीवत् adj. ‘strong-breathing, vigorous’)
वृषभःbull (mighty one)
वृषभः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
दमूनाःthe house-dwelling one
दमूनाः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootदमूना (प्रातिपदिक; epithet of Agni ‘house-dweller / of the house’)
अवास्याःhelps / favors
अवास्याः:
कर्तृ (of the following verb)
TypeNoun
Rootअवस्य (धातु √अव्/अवस् ‘to favor, help’; अवस्या- ‘help, favor’)
शिशुमतीःchild-bearing / rich in young
शिशुमतीः:
कर्तृ (qualifier of अवस्याः)
TypeAdjective (f.)
Rootशिशुमत् (प्रातिपदिक; ‘having young/offspring’, ‘rich in children’)
अदीदेःyou have shone / you shone
अदीदेः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootदीदि (धातु; intensive of √दीप्/√दीद् ‘to shine’)
वर्मarmor
वर्म:
उपमान (in comparison)
TypeNoun
Rootवर्मन् (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
युत्सुin battles
युत्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयुध्/युत् (प्रातिपदिक ‘battle’; loc. pl. yútsu)
परिaround
परि:
TypePreverb/Indeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
जर्भुराणःdevouring / consuming
जर्भुराणः:
कर्तृ (qualifier of Agni)
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√जर्भ् (धातु; ‘to devour, crunch’; Vedic pres. participle)