HomeRig VedaMandala 1Sukta 140Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.140

Rishi: Kaṇva lineage (traditional; verify)
Devata: Agni
Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (uncertain; verify)

भूषन्न योऽधि बभ्रूषु नम्नते वृषेव पत्नीरभ्येति रोरुवत् । ओजायमानस्तन्वश्च शुम्भते भीमो न शृङ्गा दविधाव दुर्गृभिः ॥

भूष॒न्न योऽधि॑ ब॒भ्रूषु॒ नम्न॑ते॒ वृषे॑व॒ पत्नी॑र॒भ्ये॑ति॒ रोरु॑वत् । ओ॒जा॒यमा॑नस्त॒न्व॑श्च शुम्भते भी॒मो न शृङ्गा॑ दविधाव दु॒र्गृभि॑: ॥

bhūṣan na yo adhi babhrūṣu namnate vṛṣā-iva patnīr abhy eti roruvat | ojāyamānas tanvaś ca śumbhate bhīmo na śṛṅgā davidhāva duḥ-gṛbhiḥ ||

Adorning, he bends over the tawny forms; like a bull he approaches the wives, roaring. Growing in strength he beautifies his bodies; formidable, like horns, he drives on with hard graspings.

भूष॑न् । न । यः । अधि॑ । ब॒भ्रूषु॑ । नम्न॑ते । वृषा॑ऽइव । पत्नीः॑ । अ॒भि । ए॒ति॒ । रोरु॑वत् । ओ॒जा॒यमा॑नः । त॒न्वः॑ । च॒ । शु॒म्भ॒ते॒ । भी॒मः । न । शृङ्गा॑ । द॒वि॒धा॒व॒ । दुः॒ऽगॄभिः॑ ॥भूषन् । न । यः । अधि । बभ्रूषु । नम्नते । वृषाइव । पत्नीः । अभि । एति । रोरुवत् । ओजायमानः । तन्वः । च । शुम्भते । भीमः । न । शृङ्गा । दविधाव । दुःगॄभिः ॥bhūṣan | na | yaḥ | adhi | babhrūṣu | namnate | vṛṣāiva | patnīḥ | abhi | eti | roruvat | ojāyamānaḥ | tanvaḥ | ca | śumbhate | bhīmaḥ | na | śṛṅgā | davidhāva | duḥ-gṝbh iḥ

भूषन्O Pūṣan
भूषन्:
सम्बोधन
TypeNoun (proper/epithet)
Rootभूषण् (प्रातिपदिक; संबोधन-रूप)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि
बभ्रूषुon the eyebrows (brow-ridges)
बभ्रूषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootबभ्रूषु (प्रातिपदिक; ‘भ्रू’/‘भ्रूषु’ = भौंह/भ्रू-प्रदेश; बहुवचन-आधार)
नम्नतेbows, bends
नम्नते:
Kartā
TypeVerb
Rootनम्
वृषाa bull
वृषा:
Kartā
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पत्नीःwives
पत्नीः:
Karma
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
अभिtowards
अभि:
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअभि
एतिgoes, approaches
एति:
Kartā
TypeVerb
Root
रोरुवत्roaring
रोरुवत्:
Kartā (qualifier)
TypeVerbal adjective (present participial in -वत्)
Rootरु (Intensive/Reduplicated stem रोरु-)
ओजायमानःgrowing strong, waxing in might
ओजायमानः:
Kartā
TypeParticiple
Rootओजाय (denom. from ओजस्) / ओजायते
तन्वःof (his) body, in body
तन्वः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
शुम्भतेadorns himself, shines
शुम्भते:
Kartā
TypeVerb
Rootशुभ्
भीमःterrible
भीमः:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Root
शृङ्गाhorns
शृङ्गा:
Karma
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
दविधावhas rushed, has run forth
दविधाव:
Kartā
TypeVerb
Rootधाव् (with preverb दवि- as Vedic intensifier/iterative nuance)
दुर्गृभिःwith hard-graspers / with difficult-to-hold (ones)
दुर्गृभिः:
Karaṇa
TypeNoun/Adjective (collective epithet)
Rootदुर्गृभि (प्रातिपदिक; ‘दुर्-गृभि’ = hard to seize/with bad grasp; instrumental plural)