HomeRig VedaMandala 1Sukta 140Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 1.140

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional, subject to recension)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm)

इदमग्ने सुधितं दुर्धितादधि प्रियादु चिन्मन्मनः प्रेयो अस्तु ते । यत्ते शुक्रं तन्वो रोचते शुचि तेनास्मभ्यं वनसे रत्नमा त्वम् ॥

इ॒दम॑ग्ने॒ सुधि॑तं॒ दुर्धि॑ता॒दधि॑ प्रि॒यादु॑ चि॒न्मन्म॑न॒: प्रेयो॑ अस्तु ते । यत्ते॑ शु॒क्रं त॒न्वो॒३॒॑ रोच॑ते॒ शुचि॒ तेना॒स्मभ्यं॑ वनसे॒ रत्न॒मा त्वम् ॥

idám agne sú-dhitaṃ dúḥ-dhitād ádhi priyā́d u cit mánmanaḥ préyo astu te | yát te śukráṃ tanvò rocate śúci ténāsmábhyaṃ vanase rátnam ā́ tvám ||

This, O Agni, well-ordered rises beyond the ill-ordered; even from what is dear, let there be for you a more beloved delight of the mind. For the pure bright splendour that shines from your body—by that do you win for us the treasure, you yourself bringing it near.

इ॒दम् । अ॒ग्ने॒ । सुऽधि॑तम् । दुःऽधि॑तात् । अधि॑ । प्रि॒यात् । ऊँ॒ इति॑ । चि॒त् । मन्म॑नः । प्रेयः॑ । अ॒स्तु॒ । ते॒ । यत् । ते॒ । शु॒क्रम् । त॒न्वः॑ । रोच॑ते । शुचि॑ । तेन॑ । अ॒स्मभ्य॑म् । व॒न॒से॒ । रत्न॑म् । आ । त्वम् ॥इदम् । अग्ने । सुधितम् । दुःधितात् । अधि । प्रियात् । ऊँ इति । चित् । मन्मनः । प्रेयः । अस्तु । ते । यत् । ते । शुक्रम् । तन्वः । रोचते । शुचि । तेन । अस्मभ्यम् । वनसे । रत्नम् । आ । त्वम् ॥idam | agne | su-dhitam | duḥ-dhitāt | adhi | priyāt | oṃ iti | cit | manmanaḥ | preyaḥ | astu | te | yat | te | śukram | tanvaḥ | rocate | śuci | tena | asmabhyam | vanase | ratnam | ā | tvam

इदम्this
इदम्:
Karma (object of implied ‘(इदं) … अस्तु’ / deictic object)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana (addressed deity)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सुधितम्well-set, well-placed, well-arranged
सुधितम्:
Karma (qualifier of ‘इदम्’)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootसु- + धा (धातु) → धित (कृदन्त, PPP)
दुर्धितात्from (what is) ill-set / from disorder
दुर्धितात्:
Apādāna (source/point of departure)
TypeNoun/Adjective (ablative of a state)
Rootदुर्- + धा (धातु) → धित (कृदन्त) + तस् (abl.)
अधिover, upon, above
अधि:
Adhikaraṇa/Upapada (governing relation: ‘over/above’)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
प्रियात्from the dear (thing), from what is pleasing
प्रियात्:
Apādāna (source: ‘from the dear/pleasant’)
TypeAdjective/Substantive
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
and/also/indeed
:
(discourse particle)
TypeParticle
Rootउ (निपात)
चित्even, indeed
चित्:
(emphatic particle)
TypeParticle
Rootचित् (निपात)
मन्मनःof the thought / of the mind
मन्मनः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootमन्मन् (प्रातिपदिक; ‘thought, purpose, mind’)
प्रेयःdearer, more pleasing, better
प्रेयः:
Kartā (subject of ‘अस्तु’)
TypeAdjective (comparative)
Rootप्रेयस् (प्रातिपदिक; comparative of ‘प्रिय’)
अस्तुlet it be
अस्तु:
(verbal predicate)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
तेfor you / to you
ते:
Sampradāna/Sambandha (for you / of you)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
Karma (object/that which …)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you
ते:
Sambandha (of you)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुक्रम्bright, radiant (splendour)
शुक्रम्:
Kartā (subject of ‘रोचते’) / or Karma depending on construal
TypeAdjective/Substantive
Rootशुक्रम् (प्रातिपदिक)
तन्वःof (your) body, of your person
तन्वः:
Sambandha (genitive: ‘of (your) body/person’)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
रोचतेshines, is radiant
रोचते:
(verbal predicate)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु) / √रुच् ‘to shine, be bright, please’
शुचिpure, bright
शुचि:
Kartā/Karma (qualifier)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
तेनby that, with that
तेन:
Karaṇa (instrument/means)
TypePronoun (instrumental)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
Sampradāna (recipient)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वनसेyou win, you gain (for)
वनसे:
(verbal predicate)
TypeVerb
Rootवन्/वन् (धातु) ‘to win, gain’ (Vedic) / or √वन ‘to desire’
रत्नम्treasure, precious gift
रत्नम्:
Karma (object of ‘वनसे’)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
towards, unto; (intensifier)
:
(preverb to ‘वनसे’: ‘towards/unto, in’)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā (subject of ‘वनसे’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)