HomeRig VedaMandala 1Sukta 139Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.139

Devata: Aśvins

युवां स्तोमेभिर्देवयन्तो अश्विनाश्रावयन्त इव श्लोकमायवो युवां हव्याभ्यायवः । युवोर्विश्वा अधि श्रियः पृक्षश्च विश्ववेदसा । प्रुषायन्ते वां पवयो हिरण्यये रथे दस्रा हिरण्यये ॥

यु॒वां स्तोमे॑भिर्देव॒यन्तो॑ अश्विनाश्रा॒वय॑न्त इव॒ श्लोक॑मा॒यवो॑ यु॒वां ह॒व्याभ्या॒३॒॑यव॑: । यु॒वोर्विश्वा॒ अधि॒ श्रिय॒: पृक्ष॑श्च विश्ववेदसा । प्रु॒षा॒यन्ते॑ वां प॒वयो॑ हिर॒ण्यये॒ रथे॑ दस्रा हिर॒ण्यये॑ ॥

yuvā́ṃ stómebhir devayánto aśvinā́śrāvayanta iva ślókām ā́yavo yuvā́ṃ havyā́bhy ā́yavaḥ | yuvór viśvā́ ádhi śríyaḥ pṛ́kṣaś ca viśva-vedasā | pruṣāyánte vāṃ paváyo hiraṇyáye ráthe dasrā hiraṇyáye ||

Seeking the divine, with hymns the Āyus call you, O Aśvins, as if making the luminous word resound; the Āyus press forward to you with the offerings. Upon you are set all splendors and nourishments, O all-knowing ones. Your felly-rims flash on the golden chariot, O wondrous ones, on the golden chariot.

यु॒वाम् । सोमे॑भिः । दे॒व॒ऽयन्तः॑ । अ॒श्वि॒ना॒ । आ॒श्रा॒वय॑न्तःऽइव । श्लोक॑म् । आ॒यवः॑ । यु॒वाम् । ह॒व्या । अ॒भि । आ॒यवः॑ । यु॒वोः । विश्वाः॑ । अधि॑ । श्रियः॑ । पृक्षः॑ । च॒ । वि॒श्व॒ऽवे॒द॒सा॒ । प्रु॒षा॒यन्ते॑ । वा॒म् । प॒वयः॑ । हि॒र॒ण्यये॑ । रथे॑ । द॒स्रा॒ । हि॒र॒ण्यये॑ ॥युवाम् । सोमेभिः । देवयन्तः । अश्विना । आश्रावयन्तःइव । श्लोकम् । आयवः । युवाम् । हव्या । अभि । आयवः । युवोः । विश्वाः । अधि । श्रियः । पृक्षः । च । विश्ववेदसा । प्रुषायन्ते । वाम् । पवयः । हिरण्यये । रथे । दस्रा । हिरण्यये ॥yuvām | somebhiḥ | deva-yantaḥ | aśvinā | āśrāvayantaḥ-iva | ślokam | āyavaḥ | yuvām | havyā | abhi | āyavaḥ | yuvoḥ | viśvāḥ | adhi | śriyaḥ | pṛkṣaḥ | ca | viśva-vedasā | pruṣāyante | vām | pavayaḥ | hiraṇyaye | rathe | dasr | hiraṇyaye

युवाम्you two
युवाम्:
कर्म/सम्बोधन-सदृश (स्तुत्य-विषयः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक) द्विवचन-प्रयोग
स्तोमेभिःwith hymns/praises
स्तोमेभिः:
करण
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
देवयन्तःseeking the gods / godward
देवयन्तः:
कर्तृ (आयवः-विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootदेवय् (धातु; ‘देवान् इच्छति/देवेषु प्रवर्तते’) → देवयन्त् (वर्तमान कृदन्त)
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun (Dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; द्विदेवता)
श्रावयन्तःmaking (you) hear / causing to hear
श्रावयन्तः:
कर्तृ (आयवः-विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootश्रु (धातु) + णिच् (श्रावयति ‘cause to hear’) → श्रावयन्त्
इवas if / like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
श्लोकम्a chant/verse; acclaim
श्लोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootश्लोक (प्रातिपदिक)
आयवःthe Āyus (descendants of Ayu) / worshippers
आयवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआयु (प्रातिपदिक) → आयव (वेदिक बहुवचन-रूप)
युवाम्you two
युवाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
हव्याभ्यायवःthose who approach with oblations / oblation-bringers
हव्याभ्यायवः:
कर्तृ (आयवः-सम्बद्ध विशेषण/अप्पोजिशन)
TypeNoun (compound epithet)
Rootहव्य (प्रातिपदिक) + आ-यु/आयु (प्रातिपदिक) → समास/वेदिक-रूप
युवोःof you two
युवोः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्तृ (श्रियाḥ-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अधिupon / over
अधि:
अधिकरण-सूचक
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि
श्रियमःsplendours / prosperities
श्रियमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) → श्रिय (वेदिक)
पृक्षःstrength / refreshment
पृक्षः:
कर्तृ (समुच्चयः श्रियः + पृक्षः)
TypeNoun
Rootपृक्ष (प्रातिपदिक; ‘strength/refreshment/aid’)
and
:
TypeIndeclinable
Root
विश्ववेदसाO all-knowing ones
विश्ववेदसा:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootविश्व-विद् (प्रातिपदिक) → विश्ववेदस् (वेदिक)
प्रुषायन्तेthey sprinkle / they bestrew
प्रुषायन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्रुष् (धातु; ‘sprinkle/bedew’) → प्रुषायते (वेदिक/देनोम.)
वाम्your (of you two)
वाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
पवयःfellies/rims (of the wheels)
पवयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपवि (प्रातिपदिक; ‘rim/felly/metal band; also spearhead’) → पवय (वेदिक बहुवचन)
हिरण्ययेgolden
हिरण्यये:
अधिकरण (रथे) सह
TypeAdjective
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक) → हिरण्यय (विशेषण)
रथेon the chariot
रथे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
दस्राO wondrous/skillful ones
दस्रा:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootदस्र (प्रातिपदिक; ‘wondrous/skillful’)
हिरण्ययेgolden
हिरण्यये:
अधिकरण (रथे) सह
TypeAdjective
Rootहिरण्यय