HomeRig VedaMandala 1Sukta 136Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.136

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.136)
Devata: Ādityas (Mitra, Aryaman, Varuṇa; with Bhaga explicitly)
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī mixture (probable; uncertain without scan)

अदर्शि गातुरुरवे वरीयसी पन्था ऋतस्य समयंस्त रश्मिभिश्चक्षुर्भगस्य रश्मिभिः । द्युक्षं मित्रस्य सादनमर्यम्णो वरुणस्य च । अथा दधाते बृहदुक्थ्यं वय उपस्तुत्यं बृहद्वयः ॥

अद॑र्शि गा॒तुरु॒रवे॒ वरी॑यसी॒ पन्था॑ ऋ॒तस्य॒ सम॑यंस्त र॒श्मिभि॒श्चक्षु॒र्भग॑स्य र॒श्मिभि॑: । द्यु॒क्षं मि॒त्रस्य॒ साद॑नमर्य॒म्णो वरु॑णस्य च । अथा॑ दधाते बृ॒हदु॒क्थ्यं१॒॑ वय॑ उप॒स्तुत्यं॑ बृ॒हद्वय॑: ॥

ádarśi gātúr uravé varī́yasī pánthā ṛtásya sám ayaṃsta raśmíbhis cákṣur bhágasya raśmíbhíḥ | dyukṣáṃ mitrásya sā́danam aryámṇo váruṇasya ca | áthā dadhāte bṛhád ukthyáṃ váya upa-stutyáṃ bṛhád váyaḥ ||

A wider path has been seen for the wide one: the path of Truth has been set in harmony by rays—by the rays that are the vision of Bhaga. The luminous seat of Mitra, of Aryaman, and of Varuṇa—then they establish the vast wing of inspired utterance, the vast wing worthy of praise.

अद॑र्शि । गा॒तुः । उ॒रवे॑ । वरी॑यसी । पन्थाः॑ । ऋ॒तस्य॑ । सम् । अ॒यं॒स्त॒ । र॒श्मिऽभिः॑ । चक्षुः॑ । भग॑स्य । र॒श्मिऽभिः॑ । द्यु॒क्षम् । मि॒त्रस्य॑ । साद॑नम् । अ॒र्य॒म्णः । वरु॑णस्य । च॒ । अथ॑ । द॒धा॒ते॒ इति॑ । बृ॒हत् । उ॒क्थ्य॑म् । वयः॑ । उ॒प॒ऽस्तुत्य॑म् । बृ॒हत् । वयः॑ ॥अदर्शि । गातुः । उरवे । वरीयसी । पन्थाः । ऋतस्य । सम् । अयंस्त । रश्मिभिः । चक्षुः । भगस्य । रश्मिभिः । द्युक्षम् । मित्रस्य । सादनम् । अर्यम्णः । वरुणस्य । च । अथ । दधाते इति । बृहत् । उक्थ्यम् । वयः । उपस्तुत्यम् । बृहत् । वयः ॥adarśi | gātuḥ | urave | varīyasī | panthāḥ | ṛtasya | sam | ayaṃsta | raśmi-bhiḥ | cakṣuḥ | bhagasya | raśmi-bhiḥ | dyukṣam | mitrasya | sādanam | aryamṇaḥ | varuṇasya | ca | atha | dadhāteiti | bṛhat | ukthyam | vayaḥ | upa-stutyam | bṛhat | vayaḥ

अदर्शिwas seen; appeared
अदर्शि:
TypeVerb
Root√दृश् (दर्शने)
गातुःthe way; passage
गातुः:
Kartā (with अदर्शि) / subject
TypeNoun
Rootगातु- (√गा/गम्; ‘going, path’)
उरवेfor the wide (one)
उरवे:
Sampradāna
TypeAdjective
Rootउरु-
वरीयसीwider; very broad
वरीयसी:
Viśeṣaṇa (of पन्थाः) / predicate adjective
TypeAdjective
Rootवरीयस्- (comparative of उरु/वर ‘wide, broad’)
पन्थाःpath
पन्थाः:
Kartā (with अदर्शि) / subject
TypeNoun
Rootपथिन्-/पन्था-
ऋतस्यof ṛta (cosmic order, truth)
ऋतस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (of पन्थाः) / genitival relation
TypeNoun
Rootऋत-
सम्together; fully
सम्:
TypePreverb/Indeclinable
Rootसम्
अयंसतthey stretched/extended
अयंसत:
TypeVerb
Root√यम् (यमने)
रश्मिभिःwith rays
रश्मिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरश्मि-
चक्षुःeye; sight
चक्षुः:
Kartā (appositional) / subject-apposition
TypeNoun
Rootचक्षुस्-
भगस्यof Bhaga (the distributor/fortune-god)
भगस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootभग-
रश्मिभिःwith rays
रश्मिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरश्मि-
द्युक्शम्shining; luminous (one)
द्युक्शम्:
Karma
TypeAdjective/Noun
Rootद्युक्श- (from √द्यु/द्युत् ‘shine’)
मित्रस्यof Mitra
मित्रस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootमित्र-
सादनम्seat; abode
सादनम्:
Karma (in apposition with द्युक्शम्) / object
TypeNoun
Rootसादन- (√सद् ‘sit, settle’)
अर्यम्णःof Aryaman
अर्यम्णः:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootअर्यमन्-
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootवरुण-
and
:
TypeIndeclinable
Root
अथाthen; thereafter
अथा:
TypeIndeclinable
Rootअथा
दधातेthey place; they establish
दधाते:
TypeVerb
Root√धा (धारणे)
बृहत्great; lofty
बृहत्:
Viśeṣaṇa (of उक्थ्यम्/वयः) / qualifier
TypeAdjective
Rootबृहन्त्-
उक्थ्यम्praiseworthy; fit for hymn
उक्थ्यम्:
Karma (with दधाते) / object
TypeAdjective
Rootउक्थ्य- (from उक्थ ‘hymn/praise’)
वयःvigor; strength; vital power
वयः:
Karma (in apposition) / object
TypeNoun
Rootवयस्-/वयः
उपस्तुत्यम्to be praised; laudable
उपस्तुत्यम्:
Viśeṣaṇa (of वयः) / qualifier
TypeAdjective
Rootउपस्तुत्य- (from उप-√स्तु ‘praise’)
बृहत्great
बृहत्:
Viśeṣaṇa (of वयः) / qualifier
TypeAdjective
Rootबृहन्त्-
वयःvigor; strength
वयः:
Karma (with दधाते) / object
TypeNoun
Rootवयस्-/वयः