HomeRig VedaMandala 1Sukta 131Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.131

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditionally for RV 1.131)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

आदित्ते अस्य वीर्यस्य चर्किरन्मदेषु वृषन्नुशिजो यदाविथ सखीयतो यदाविथ । चकर्थ कारमेभ्यः पृतनासु प्रवन्तवे । ते अन्यामन्यां नद्यं सनिष्णत श्रवस्यन्तः सनिष्णत ॥

आदित्ते॑ अ॒स्य वी॒र्य॑स्य चर्किर॒न्मदे॑षु वृषन्नु॒शिजो॒ यदावि॑थ सखीय॒तो यदावि॑थ । च॒कर्थ॑ का॒रमे॑भ्य॒: पृत॑नासु॒ प्रव॑न्तवे । ते अ॒न्याम॑न्यां न॒द्यं॑ सनिष्णत श्रव॒स्यन्त॑: सनिष्णत ॥

ā́d ít te asyá vī́ryasya carkiran mádeṣu vṛṣann uśíjo yád ā́vitha sakhiyató yád ā́vitha | cákartha kārám ebhyaḥ pṛ́tanāsu prá-vantave | te anyā́m-anyā́m nádyam saniṣṇata śravasyántaḥ saniṣṇata ||

Then indeed they proclaimed this thy hero-force in the ecstasies, O Bull: when thou didst aid the eager ones, when thou didst aid them as comrades. Thou madest for them a way of action in the battles to move forward; seeking glory they won, they won each river after river.

आत् । इत् । ते॒ । अ॒स्य । वी॒र्य॑स्य । च॒र्कि॒र॒न् । मदे॑षु । वृ॒ष॒न् । उ॒शिजः॑ । यत् । आवि॑थ । स॒खि॒ऽय॒तः । यत् । आवि॑थ । च॒कर्थ॑ । का॒रम् । ए॒भ्यः॒ । पृत॑नासु । प्रऽव॑न्तवे । ते । अ॒न्याम्ऽअ॑न्याम् । न॒द्य॑म् । स॒नि॒ष्ण॒त॒ । श्र॒व॒स्यन्तः॑ । स॒नि॒ष्ण॒त॒ ॥आत् । इत् । ते । अस्य । वीर्यस्य । चर्किरन् । मदेषु । वृषन् । उशिजः । यत् । आविथ । सखियतः । यत् । आविथ । चकर्थ । कारम् । एभ्यः । पृतनासु । प्रवन्तवे । ते । अन्याम्अन्याम् । नद्यम् । सनिष्णत । श्रवस्यन्तः । सनिष्णत ॥āt | it | te | asya | vīryasya | carkiran | madeṣu | vṛṣan | uśijaḥ | yat | āvitha | sakhi-yataḥ | yat | āvitha | cakartha | kāram | ebhyaḥ | pṛtanāsu | pra-vantave | te | anyām-anyām | nadyam | saniṣṇata | śravasyantaḥ | saniṣṇata

towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
दित्O (son) of Diti / O Aditya (epithet)
दित्:
सम्बोधन (vocative sense in context)
TypeNoun
Rootदित् (प्रातिपदिक; दिति-सम्बद्ध)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम्
वीर्यस्यof (your) heroic power
वीर्यस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
चर्किरन्they have celebrated/proclaimed
चर्किरन्:
कर्तृ (implicit subject: स्तोतारः)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) / चर्किर् (वेदिक-रूप, पुनरुक्त/इंटेन्सिव्-प्रयोग)
मदेषुin the exhilarations/raptures (of soma)
मदेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
वृषन्O Bull (mighty one)
वृषन्:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
उशिजःthe eager/ardent ones (worshippers/priests)
उशिजः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउशिज् (प्रातिपदिक)
यत्when/that (which)
यत्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद्
towards, to
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
अविथyou have helped/protected
अविथ:
कर्तृ (त्वम्)
TypeVerb
Rootअव् (धातु: अव् ‘रक्षणे/पालने’)
सखीयतःthe friendly ones / comrades
सखीयतः:
कर्म
TypeAdjective
Rootसखीयत् (प्रातिपदिक; ‘सखि’ से)
यत्when/that
यत्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद्
towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
अविथyou helped
अविथ:
कर्तृ (त्वम्)
TypeVerb
Rootअव्
and
:
TypeIndeclinable
Root
ककर्थyou have made/done
ककर्थ:
कर्तृ (त्वम्)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
कारम्deed, act; (here) a feat/aid
कारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकार (प्रातिपदिक)
एभ्यःfor them / to them
एभ्यः:
सम्प्रदान (dative sense)
TypePronoun
Rootइदम्
पृतनासुin battles
पृतनासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृतना (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
वन्तवेfor the forward-rushing one / for the winner
वन्तवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवन्तु/वन्त (प्रातिपदिक; ‘प्रवन्/प्रवन्-’ से सम्बन्धित; वेदिक)
तेthey
ते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्
अन्याम्another (one)
अन्याम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
अन्याम्another (one)
अन्याम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
नद्यम्river
नद्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
सनिष्णतthey won/secured
सनिष्णत:
कर्तृ
TypeVerb
Rootसन् + ष्णा/स्ना (धातु; वेदिक ‘to win/obtain’)
श्रवस्यन्तःseeking fame
श्रवस्यन्तः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootश्रवस्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; desiderative/denominative from श्रवस् ‘fame’)
सनिष्णतthey won/secured
सनिष्णत:
कर्तृ
TypeVerb
Rootसन् + ष्णा/स्ना